Stop Expansionism - Chống Bành Trướng

BẢN TIN THỜI SỰ QUỐC TẾ

NGOẠI TRƯỞNG MỸ MARCO RUBIO KHẲNG ĐỊNH: VIỆC BẮT GIỮ MADURO LÀ CHIẾN DỊCH THỰC THI PHÁP LUẬT, KHÔNG PHẢI CHIẾN TRANH

(NBC News) – Trong cuộc phỏng vấn độc quyền mới nhất, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio đã đưa ra những tuyên bố quan trọng nhằm làm rõ lập trường của Washington sau chiến dịch bắt giữ Nicolás Maduro tại Venezuela.

1. Thực thi công lý, không phải xâm lược quân sự

Ngoại trưởng Rubio nhấn mạnh rằng sự hiện diện của lực lượng Mỹ tại Caracas chỉ kéo dài trong 2 giờ đồng hồ để thực hiện lệnh bắt giữ một đối tượng bị truy tố về tội buôn bán ma túy.

“Chúng tôi không gây chiến với đất nước hay người dân Venezuela. Đây là một chiến dịch thực thi pháp luật nhằm đưa một kẻ tội phạm bị treo thưởng 25 triệu USD ra trước công lý,” ông Rubio khẳng định.

2. Chấm dứt sự can thiệp của các đối thủ ngoại bang

Theo người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ, mục tiêu cốt lõi của chính sách hiện tại là loại bỏ ảnh hưởng của các đối thủ chiến lược như Iran, Nga, Trung Quốc và tổ chức Hezbollah tại khu vực này. Hoa Kỳ muốn đảm bảo Venezuela không còn là “trạm trung chuyển” cho các thế lực đe dọa an ninh quốc gia Mỹ.

3. Tương lai ngành dầu mỏ và vấn đề nhân đạo

Về tài nguyên thiên nhiên, ông Rubio bác bỏ cáo buộc Mỹ muốn chiếm hữu dầu mỏ của Venezuela:

• Mục tiêu: Đảm bảo lợi nhuận từ dầu mỏ thuộc về người dân, thay vì rơi vào tay các nhà tài phiệt.
• Biện pháp: Tiếp tục duy trì lệnh “phong tỏa dầu mỏ” và tịch thu các tàu vi phạm để gây áp lực cho đến khi một chính phủ ổn định được hình thành.

4. Lộ trình chính trị: Cần sự ổn định trước khi bầu cử

Trước những câu hỏi về việc tổ chức bầu cử mới, Ngoại trưởng Rubio nhận định rằng việc tiến hành bầu cử trong vòng 30 ngày là “quá sớm”. Ưu tiên hiện tại là:

• Ổn định tình hình an ninh và trật tự xã hội.
• Giải quyết cuộc khủng hoảng di cư (8 triệu người đã rời bỏ đất nước).
• Làm việc với các lực lượng hiện tại (quân đội và cảnh sát) để duy trì sự kiểm soát tạm thời.

Kết luận

Chiến dịch bắt giữ Maduro đánh dấu một bước ngoặt lớn trong chính sách đối ngoại của Mỹ tại Mỹ Latinh. Chính quyền Mỹ khẳng định sẽ tiếp tục điều hành các chính sách cứng rắn để bảo vệ lợi ích quốc gia đồng thời hỗ trợ Venezuela hướng tới một tương lai dân chủ và ổn định hơn.

---

Nguồn: Tổng hợp từ cuộc phỏng vấn của NBC News.

Chúc mừng năm mới! Dưới đây là bản dịch tiếng Việt nội dung cuộc phỏng vấn của NBC News với Ngoại trưởng Marco Rubio về việc bắt giữ Nicolás Maduro và chính sách của Hoa Kỳ đối với Venezuela.

---

Tóm tắt Nội dung: Ngoại trưởng Marco Rubio thảo luận về việc bắt giữ Maduro

Tình trạng can thiệp của Hoa Kỳ

• Không phải một cuộc chiến: Ngoại trưởng Rubio làm rõ rằng Hoa Kỳ không gây chiến với đất nước Venezuela, mà là đang trong cuộc chiến chống lại các tổ chức buôn bán ma túy.
• Hoạt động thực thi pháp luật: Ngài mô tả hoạt động bắt giữ Maduro là một “chức năng thực thi pháp luật” nhằm đưa một kẻ buôn bán ma túy đã bị truy tố ra trước công lý. Bộ Tư pháp Hoa Kỳ trước đó đã treo thưởng 25 triệu USD cho việc bắt giữ nhân vật này.
• Sự hiện diện quân sự: Rubio khẳng định hiện không có lực lượng Hoa Kỳ nào đóng quân tại Venezuela; họ chỉ có mặt trong khoảng hai giờ để hoàn tất việc bắt giữ.

Mục tiêu và Quá trình Chuyển đổi của Hoa Kỳ

• Lợi ích quốc gia: Mục tiêu hàng đầu là đảm bảo Venezuela không còn là “ngã tư” cho các đối thủ của Hoa Kỳ như Iran, Nga, Hezbollah và Trung Quốc.
• Điều hành chính sách, không điều hành đất nước: Rubio giải thích rằng Hoa Kỳ đang điều hành chính sách để đưa Venezuela đi theo hướng có lợi cho an ninh quốc gia Mỹ và người dân Venezuela.
• Những thay đổi cần thiết ngay lập tức: Hoa Kỳ kỳ vọng việc chấm dứt buôn bán ma túy, loại bỏ sự hiện diện của các đối thủ nước ngoài và chấm dứt việc sử dụng ngành công nghiệp dầu mỏ để làm giàu cho các nhà tài phiệt.

Dầu mỏ và Tài nguyên

• Phong tỏa và Đòn bẩy: Hoa Kỳ sẽ tiếp tục lệnh “phong tỏa dầu mỏ” và tịch thu các tàu vi phạm lệnh trừng phạt để duy trì áp lực cho đến khi các thay đổi cần thiết được thực hiện.
• Không có ý định sở hữu dầu mỏ: Rubio nhấn mạnh rằng Hoa Kỳ không cần dầu của Venezuela nhưng sẽ không để nó bị kiểm soát bởi các đối thủ. Ông tuyên bố lợi nhuận từ dầu mỏ nên mang lại lợi ích cho người dân Venezuela thay vì bị chính quyền đánh cắp.

Tương lai Chính trị và Chuyển giao

• Bầu cử: Mặc dù Hoa Kỳ ủng hộ việc chuyển đổi sang dân chủ, Rubio cho rằng việc nói về các cuộc bầu cử ngay lập tức (trong vòng 30 ngày) là “quá sớm”, vì cần nhiều nỗ lực để ổn định đất nước trước.
• Làm việc với Delcy Rodríguez: Rubio giải thích rằng chính quyền đang giải quyết “thực tế trước mắt” với những người hiện đang nắm quyền kiểm soát bộ máy quân sự và cảnh sát để giải quyết các lo ngại về an ninh ngắn hạn.
• Ổn định khu vực: Một mục tiêu lớn là ngăn chặn tình trạng di cư hàng loạt (8 triệu người kể từ năm 2014) đã gây mất ổn định cho các quốc gia láng giềng.

Sự phê chuẩn của Quốc hội

• Hoạt động chính xác: Rubio lập luận rằng việc bắt giữ không cần sự phê chuẩn của Quốc hội vì đây là một nhiệm vụ thực thi pháp luật chính xác, dựa trên lệnh truy nã, không phải là một cuộc xâm lược hay một hoạt động quân sự kéo dài.

---

Nguồn video: Marco Rubio says Maduro’s capture ‘not a war against Venezuela’: Full interview

________

  * Tác động của sự kiện này đối với khu vực Đông Nam Á   

Việc bắt giữ Nicolás Maduro vào đầu năm 2026 là một sự kiện địa chính trị chấn động. Dưới đây là phân tích ngắn về những tác động tiềm tàng của sự kiện này đối với khu vực Đông Nam Á và Việt Nam, dựa trên các thông tin mới nhất:

1. Tác động đến Thị trường Năng lượng và Dầu khí

• Giá dầu ổn định trong ngắn hạn: Dù Venezuela có trữ lượng dầu lớn nhất thế giới, nhưng do hạ tầng xuống cấp và các lệnh trừng phạt trước đó, nguồn cung từ nước này đã bị hạn chế từ lâu. Các chuyên gia dự báo giá xăng dầu tại Đông Nam Á (bao gồm Việt Nam) sẽ không biến động mạnh ngay lập tức.
• Cơ hội dài hạn: Nếu Hoa Kỳ thành công trong việc ổn định và phục hồi ngành dầu khí Venezuela, nguồn cung dầu thô nặng toàn cầu sẽ tăng lên trong 5-7 năm tới, giúp hạ nhiệt giá năng lượng dài hạn cho các nước nhập khẩu dầu trong khu vực.

2. Phản ứng Ngoại giao và Quan hệ Quốc tế

• Việt Nam: Bộ Ngoại giao Việt Nam đã nhanh chóng đưa ra khuyến cáo bảo hộ công dân, yêu cầu người dân tại Venezuela tránh xa các khu vực nguy hiểm. Việt Nam vốn có quan hệ hữu nghị truyền thống với chính quyền Maduro, nên sự thay đổi đột ngột này sẽ buộc Hà Nội phải theo dõi sát sao để điều chỉnh các dự án hợp tác (đặc biệt là trong lĩnh vực dầu khí và nông nghiệp).
• Khối ASEAN: Các nước ASEAN thường giữ nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác. Tuy nhiên, sự kiện này tạo ra một tiền lệ pháp lý quốc tế gây tranh cãi, khiến các quốc gia trong khu vực phải thận trọng đánh giá về sự thay đổi trong chiến lược đối ngoại của chính quyền Donald Trump tại khu vực Mỹ Latinh và tầm ảnh hưởng đến các khu vực khác.

3. Địa chính trị và “Tiền lệ”

• Sự phân hóa: Trong khi các nước phương Tây có thể ủng hộ sự thay đổi, các đối tác lớn của khu vực như Trung Quốc và Nga đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ. Điều này có thể làm gia tăng căng thẳng cực đối kháng trên toàn cầu, buộc các nước Đông Nam Á phải khéo léo hơn trong chính sách ngoại giao “cây tre” để không bị cuốn vào vòng xoáy xung đột giữa các cường quốc.

---

Bản tóm tắt phân tích (Dành cho bản tin)

Lĩnh vực	Tác động dự kiến
Kinh tế	Giá dầu tại ASEAN ít biến động trong ngắn hạn do thị trường đã dự phòng rủi ro.
Ngoại giao	Việt Nam ưu tiên bảo hộ công dân và theo dõi diễn biến để duy trì lợi ích kinh tế.
Địa chính trị	Áp lực gia tăng từ sự đối đầu Mỹ – Trung/Nga về vấn đề chủ quyền và luật pháp quốc tế.

* Tác động lên các nước độc tài

Việc bắt giữ Nicolás Maduro vào những ngày đầu năm 2026 bởi lực lượng Hoa Kỳ không chỉ là một sự kiện thay đổi vận mệnh Venezuela mà còn gửi đi một làn sóng chấn động đến các quốc gia có thể chế tương tự trên toàn cầu.

Dưới đây là phân tích về tác động đối với các nước độc tài trong ngắn hạn và dài hạn:

1. Tác động ngắn hạn: Sự cảnh giác và “Cú sốc tâm lý”

Trong ngắn hạn, các nhà lãnh đạo độc tài thường có những phản ứng mang tính phòng vệ tức thời:

• Gia tăng nỗi lo sợ bị lật đổ: Việc một nguyên thủ quốc gia bị đặc nhiệm nước ngoài bắt giữ ngay tại thủ đô là một tiền lệ gây sốc. Điều này khiến các nhà lãnh đạo có xu hướng thắt chặt an ninh tối đa, thanh trừng các yếu tố không trung thành trong quân đội vì lo ngại bị “phản bội” hoặc bị phối hợp bắt giữ từ bên trong.
• Siết chặt kiểm soát nội bộ: Để ngăn chặn kịch bản tương tự, các chính quyền này thường tăng cường đàn áp phe đối lập và kiểm soát thông tin để tránh làn sóng biểu tình ăn mừng hoặc bắt chước từ người dân.
• Phản ứng ngoại giao gay gắt: Các quốc gia như Iran, Nga và một số nước đồng minh của Maduro đã lập tức lên án đây là hành động “vi phạm chủ quyền” và “can thiệp bất hợp pháp”. Họ sử dụng sự kiện này để củng cố luận điểm rằng Hoa Kỳ là mối đe dọa trực tiếp đến sự ổn định toàn cầu, từ đó kêu gọi một liên minh chống lại các hành động đơn phương.

2. Tác động dài hạn: Thay đổi chiến lược tồn tại

Về lâu dài, sự kiện Maduro sẽ buộc các quốc gia độc tài phải tính toán lại toàn bộ chiến lược đối ngoại và đối nội:

• Tìm kiếm lá chắn hạt nhân hoặc liên minh quân sự: Chứng kiến việc Maduro bị bắt dù có quân đội mạnh, các nước khác có thể kết luận rằng chỉ có vũ khí hạt nhân hoặc sự bảo hộ quân sự chặt chẽ từ các cường quốc (như Nga hay Trung Quốc) mới là bảo hiểm duy nhất cho sự sống còn của chế độ.
• Chiến thuật “Cố thủ hóa”: Thay vì đối đầu trực diện, các nước này có thể chuyển sang hình thức “tác chiến bất đối xứng”, tăng cường đầu tư vào an ninh mạng và các lực lượng ủy nhiệm để gây khó khăn cho Hoa Kỳ nếu có ý định can thiệp tương tự.
• Sự suy yếu của “Tiền lệ chủ quyền”: Nhiều chuyên gia lo ngại rằng nếu hành động này của Mỹ trở thành bình thường, nó sẽ tạo điều kiện cho các cường quốc khác (như Nga hay Trung Quốc) sử dụng lý do tương tự để can thiệp vào các nước láng giềng (ví dụ: Đài Loan hay Ukraine), tạo ra một thế giới hỗn loạn hơn nơi luật pháp quốc tế bị thay thế bởi quyền lực cứng.
• Lựa chọn “Lối thoát” (Off-ramp): Ngược lại, một số nhà lãnh đạo có thể trở nên linh hoạt hơn trong việc đàm phán với phương Tây. Họ nhận thấy rằng cái kết của Maduro (ngồi tù tại Mỹ) là tồi tệ nhất, nên có thể sẽ sẵn sàng nhượng bộ hoặc cải cách từng phần để đổi lấy sự an toàn cá nhân và tài sản.

3. Bảng so sánh tác động

Đối tượng	Tác động chính
Các nhà lãnh đạo	Chuyển từ trạng thái “tự tin” sang “sinh tồn”, tăng cường bảo vệ cá nhân.
Quân đội & Cảnh sát	Bị đặt dưới sự giám sát chặt chẽ hơn để tránh bị tình báo nước ngoài mua chuộc.
Phe đối lập	Được tiếp thêm động lực nhưng cũng đối mặt với nguy cơ bị đàn áp khốc liệt hơn.
Quan hệ quốc tế	Sự phân cực giữa khối dân chủ và khối độc tài trở nên sâu sắc và căng thẳng hơn.

---

Điểm đáng chú ý: Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố Mỹ sẽ “điều hành” Venezuela tạm thời để sửa chữa hạ tầng dầu mỏ. Đây là thông điệp cho thấy Mỹ không chỉ muốn bắt người mà còn muốn thay đổi hoàn toàn cấu trúc kinh tế của các nước đối nghịch.​

* Phản ứng và tác động lên Trung Cộng 

Phản ứng của Trung Quốc trước việc Mỹ bắt giữ Nicolás Maduro là sự kết hợp giữa thái độ phản đối quyết liệt về mặt nguyên tắc ngoại giao và sự tính toán thực dụng về mặt lợi ích kinh tế.

Dưới đây là phân tích chi tiết về phản ứng cụ thể và ảnh hưởng dài hạn đối với Bắc Kinh:

1. Phản ứng cụ thể của Trung Quốc

• Lên án vi phạm chủ quyền: Ngay sau sự kiện, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã đưa ra các tuyên bố mạnh mẽ, khẳng định đây là hành động “vi phạm thô bạo luật pháp quốc tế” và “chủ quyền quốc gia”. Trung Quốc luôn giữ vững nguyên tắc “không can thiệp vào công việc nội bộ”, và việc một tổng thống đang tại vị bị lực lượng nước ngoài bắt giữ là điều Bắc Kinh coi là tiền lệ cực kỳ nguy hiểm.
• Hỗ trợ ngoại giao cho chính quyền kế nhiệm: Trung Quốc không cắt đứt quan hệ ngay lập tức. Họ đang quan sát xem ai sẽ là người thực sự nắm quyền kiểm soát quân đội Venezuela (như Delcy Rodríguez) để bảo vệ các khoản nợ và tài sản hiện có của mình tại đây.
• Tăng cường hiện diện truyền thông: Các kênh truyền thông nhà nước Trung Quốc tập trung vào việc mô tả Mỹ như một “kẻ bắt nạt quốc tế”, nhằm mục đích làm xói mòn uy tín của Mỹ đối với các nước đang phát triển (Global South).

2. Ảnh hưởng dài hạn đối với Trung Quốc

A. Về mặt kinh tế: Rủi ro về nợ và tài nguyên

• Số nợ khổng lồ: Venezuela nợ Trung Quốc hơn 60 tỷ USD (phần lớn trả bằng dầu mỏ). Việc Maduro bị bắt khiến các thỏa thuận này rơi vào tình trạng lấp lửng. Trung Quốc sẽ phải đàm phán lại với chính quyền mới do Mỹ hậu thuẫn. Nếu chính quyền mới từ chối công nhận các khoản nợ “không hợp pháp” thời Maduro, Trung Quốc sẽ đối mặt với tổn thất tài chính cực lớn.
• An ninh năng lượng: Trung Quốc đã đầu tư hàng tỷ USD vào các liên doanh dầu khí tại Venezuela. Dưới sự kiểm soát của Mỹ, các công ty Trung Quốc (như CNPC) có thể bị đẩy ra rìa hoặc phải hoạt động dưới những điều kiện khắt khe hơn, làm suy yếu chiến lược đa dạng hóa nguồn cung dầu của Bắc Kinh.

B. Về mặt chiến lược: Bài học về “Sức mạnh cứng”

• Tính toán lại chiến lược tại Mỹ Latinh: Sự kiện này cho thấy Mỹ vẫn sẵn sàng sử dụng “sức mạnh cứng” ngay tại “sân sau” của mình. Trung Quốc có thể sẽ thu hẹp các khoản vay rủi ro cho các quốc gia độc tài có tình hình chính trị bất ổn, thay vào đó tập trung vào các quốc gia có nền tảng ổn định hơn để tránh mất trắng tài sản.
• Đẩy mạnh liên minh chống phương Tây: Bắc Kinh sẽ đẩy nhanh việc xây dựng các cơ chế tài chính và an ninh thay thế (như BRICS+ hoặc các hệ thống thanh toán không dùng đồng USD) để giúp các đối tác của họ giảm thiểu khả năng bị Mỹ gây áp lực hoặc trừng phạt tương tự trong tương lai.

C. Về mặt địa chính trị: Vấn đề Đài Loan và các vùng lãnh thổ

• Trung Quốc lo ngại rằng nếu thế giới chấp nhận việc Mỹ có thể bắt giữ một nhà lãnh đạo nước khác vì lý do “thực thi pháp luật”, thì Mỹ cũng có thể áp dụng các lý luận tương tự để can thiệp vào các khu vực nhạy cảm mà Trung Quốc coi là nội bộ. Điều này buộc Bắc Kinh phải tăng cường năng lực phòng thủ và răn đe quân sự ở mức cao hơn.

Tóm kết

Đối với Trung Quốc, sự sụp đổ của Maduro là một thất bại về đầu tư chiến lược nhưng lại là một cơ hội về tuyên truyền. Trong dài hạn, Trung Quốc sẽ trở nên thận trọng hơn, thực dụng hơn và có thể sẽ đối đầu trực diện hơn với Mỹ trên mặt trận pháp lý và kinh tế quốc tế để bảo vệ các đồng minh của mình.​

* Tác động lên Nga 

​Sự kiện bắt giữ Nicolás Maduro vào ngày 3/1/2026 là một cú sốc lớn đối với Nga, vì Venezuela không chỉ là đồng minh chiến lược nhất của Moscow tại Mỹ Latinh mà còn là “bàn đạp” để Nga gây ảnh hưởng ngay sát biên giới Hoa Kỳ.

Dưới đây là phân tích chi tiết về ảnh hưởng của tình trạng này đối với Nga:

1. Tổn thất về Chiến lược và Uy tín Quân sự

• Thất bại của lá chắn phòng thủ: Nga đã cung cấp cho Venezuela nhiều hệ thống vũ khí hiện đại, bao gồm hệ thống phòng không S-300VM và tên lửa diệt hạm. Việc Mỹ có thể thực hiện một cuộc tấn công chớp nhoáng và bắt giữ Maduro ngay tại Caracas mà không bị ngăn chặn là một đòn giáng mạnh vào uy tín của công nghệ quân sự Nga.
• Nguy cơ lộ bí mật quân sự: Hoa Kỳ hiện có cơ hội tiếp cận trực tiếp với các kho vũ khí do Nga cung cấp tại Venezuela. Các chuyên gia phương Tây có thể nghiên cứu, “mổ xẻ” các hệ thống này để tìm ra điểm yếu, gây nguy hiểm trực tiếp cho các hệ thống tương tự mà Nga đang sử dụng tại các mặt trận khác.
• Mất đồng minh “sân sau” của Mỹ: Venezuela là nơi Nga thường xuyên cho máy bay ném bom chiến lược hạ cánh và tàu chiến neo đậu để răn đe Mỹ. Mất Maduro đồng nghĩa với việc Nga mất đi căn cứ hậu cần và chính trị quan trọng nhất tại Tây Bán Cầu.

2. Ảnh hưởng Kinh tế và Năng lượng

• Mất đòn bẩy giá dầu (OPEC+): Nga và Venezuela (thời Maduro) thường xuyên phối hợp chặt chẽ để kiểm soát sản lượng và giá dầu toàn cầu. Nếu Mỹ thành công trong việc vực dậy ngành dầu khí Venezuela và đưa nước này ngả về phía mình, Washington sẽ có quyền kiểm soát lớn hơn đối với nguồn cung thế giới, từ đó làm giảm khả năng thao túng giá dầu của Nga để tài trợ cho ngân sách chiến tranh.
• Nguy cơ mất trắng các khoản đầu tư: Tập đoàn Roszarubezhneft của Nga đang vận hành nhiều mỏ dầu tại Venezuela với hợp đồng kéo dài đến tận năm 2041. Nếu chính quyền mới thân Mỹ được thành lập, các hợp đồng này có nguy cơ bị hủy bỏ hoặc quốc hữu hóa lại, khiến Nga tổn thất hàng tỷ USD.

3. Phản ứng Chính trị và Ngoại giao

• Lên án kịch liệt: Bộ Ngoại giao Nga đã chính thức gọi đây là hành động “xâm lược vũ trang” và vi phạm luật pháp quốc tế. Nga đang nỗ lực kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc họp khẩn để tạo áp lực dư luận lên Washington.
• Hỗ trợ phe Maduro còn lại: Nga đã ngay lập tức liên lạc và bày tỏ sự ủng hộ với Phó Tổng thống Delcy Rodríguez (người đã bay sang Nga ngay sau đó). Moscow đang cố gắng duy trì một “chính phủ lưu vong” hoặc hỗ trợ các lực lượng quân đội Venezuela còn trung thành với Maduro để gây khó khăn cho quá trình tiếp quản của Mỹ.

4. Ảnh hưởng Dài hạn đối với Tổng thống Putin

• Cái kết của một đồng minh: Việc Maduro bị bắt là một thông điệp đáng lo ngại đối với điện Kremlin. Nó cho thấy chính quyền Donald Trump sẵn sàng sử dụng các biện pháp “phi truyền thống” (bắt giữ thay vì chỉ trừng phạt) để lật đổ các nhà lãnh đạo đối nghịch.
• Sự đánh đổi: Một số nhà phân tích lo ngại Nga có thể rơi vào thế bị ép phải thỏa hiệp: Mỹ có thể dùng việc nới lỏng kiểm soát tại Venezuela làm quân bài để ép Nga nhượng bộ trong vấn đề Ukraine. Tuy nhiên, Nga đang tỏ thái độ không chấp nhận bất kỳ sự đánh đổi nào và chọn con đường đối đầu trực diện về mặt pháp lý quốc tế.

---

Tóm tắt tác động

Lĩnh vực	Ảnh hưởng chính đối với Nga
Quân sự	Lộ bí mật vũ khí S-300; mất căn cứ chiến lược tại Nam Mỹ.
Kinh tế	Nguy cơ mất các mỏ dầu lớn; mất quyền điều phối giá dầu với Venezuela.
Địa chính trị	Uy tín quốc tế bị suy giảm khi không bảo vệ được đồng minh thân cận.

Việc Mỹ tuyên bố sẽ trực tiếp “điều hành” Venezuela trong giai đoạn quá độ là điều khiến Nga lo ngại nhất, vì nó xóa bỏ hoàn toàn tầm ảnh hưởng mà Moscow đã dày công xây dựng tại đây trong hơn hai thập kỷ qua.

​* Phản ứng và những ảnh hưởng đối với EU:

1. Phản ứng chính thức: “Ủng hộ mục tiêu nhưng lo ngại cách làm”

Phản ứng của EU không thống nhất hoàn toàn mà chia thành các luồng quan điểm khác nhau:

• Quan điểm chung của EU (Kaja Kallas – Đại diện cấp cao về đối ngoại): EU tái khẳng định Maduro “thiếu tính chính danh” (do cuộc bầu cử năm 2024 bị coi là gian lận). Tuy nhiên, bà Kallas nhấn mạnh rằng: “Trong mọi hoàn cảnh, các nguyên tắc của luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc phải được tôn trọng.” EU kêu gọi các bên kiềm chế tối đa và ưu tiên một “quá trình chuyển tiếp hòa bình”.
• Sự chia rẽ giữa các quốc gia thành viên:
  • Pháp: Tổng thống Emmanuel Macron có phản ứng tích cực hơn khi cho rằng người dân Venezuela “chỉ có thể vui mừng” khi thoát khỏi chế độ độc tài. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Pháp vẫn cảnh báo việc sử dụng vũ lực quân sự vi phạm nguyên tắc không can thiệp.
  • Tây Ban Nha: Thủ tướng Pedro Sánchez giữ lập trường cứng rắn hơn về mặt pháp lý. Dù không công nhận Maduro, Madrid tuyên bố không ủng hộ một cuộc can thiệp vi phạm luật pháp quốc tế và sẵn sàng làm trung gian hòa giải để tìm giải pháp hòa bình.
  • Đức & Ý: Theo dõi chặt chẽ và tập trung vào việc bảo vệ công dân EU tại Venezuela, đồng thời kêu gọi tổ chức bầu cử dân chủ sớm nhất có thể.

2. Ảnh hưởng đối với Liên minh Châu Âu

A. Thách thức về Uy tín và Luật pháp Quốc tế

Việc Mỹ đơn phương bắt giữ một nguyên thủ quốc gia đặt EU vào thế khó. EU luôn xây dựng hình ảnh là khối bảo vệ “trật tự dựa trên luật lệ”. Nếu EU ủng hộ hoàn toàn hành động của Mỹ, họ sẽ bị cáo buộc là “tiêu chuẩn kép” khi so sánh với phản ứng của họ đối với các cuộc xung đột khác (như tại Ukraine). Điều này có thể làm suy yếu uy tín của EU đối với các nước đang phát triển (Global South).

B. Vấn đề Di cư và An ninh

• Ổn định khu vực: EU hy vọng sự thay đổi này sẽ chấm dứt cuộc khủng hoảng tị nạn (hàng triệu người Venezuela đã chạy sang châu Âu, đặc biệt là Tây Ban Nha). Nếu Venezuela ổn định, áp lực di cư lên các nước EU sẽ giảm bớt.
• Bảo hộ công dân: Có hàng trăm nghìn công dân mang hộ chiếu EU (chủ yếu là gốc Tây Ban Nha, Ý, Bồ Đào Nha) đang sinh sống tại Venezuela. Sự an toàn của họ là ưu tiên hàng đầu và là lý do khiến EU phải giữ kênh liên lạc với bất kỳ lực lượng nào đang kiểm soát thực địa (bao gồm cả quân đội Venezuela hiện tại).

C. Kinh tế và Năng lượng

• Đa dạng hóa nguồn cung: EU đang tìm cách giảm phụ thuộc vào năng lượng Nga. Một Venezuela ổn định dưới sự quản lý tạm thời của Mỹ có thể mở lại dòng chảy dầu thô và khí đốt sang châu Âu. Các tập đoàn năng lượng lớn của châu Âu (như Repsol của Tây Ban Nha hay Eni của Ý) có thể khôi phục các dự án bị đình trệ bấy lâu nay.

D. Quan hệ với Hoa Kỳ

Sự kiện này cho thấy một chính quyền Donald Trump quyết liệt và sẵn sàng hành động đơn phương. EU sẽ phải học cách thích nghi với một nước Mỹ “không báo trước”. Điều này thúc đẩy EU phải tự chủ hơn về mặt chiến lược và an ninh thay vì dựa hoàn toàn vào các quy trình đa phương truyền thống.

---

Tóm tắt ảnh hưởng

Khía cạnh	Tác động đối với EU
Chính trị	Chia rẽ nội bộ giữa việc ủng hộ dân chủ và bảo vệ luật pháp quốc tế.
Kinh tế	Cơ hội tiếp cận lại nguồn dầu mỏ khổng lồ của Venezuela.
Xã hội	Tiềm năng giảm áp lực nhập cư từ Nam Mỹ sang Tây Âu.
Ngoại giao	Khó khăn trong việc duy trì hình ảnh “người bảo vệ luật pháp” trước các đối tác Global South.

​* Vai trò của Tây Ban Nha

​Tây Ban Nha đóng vai trò “cầu nối” quan trọng nhất giữa châu Âu và Venezuela. Do mối liên kết lịch sử, ngôn ngữ và sự hiện diện của một cộng đồng khổng lồ (hơn 160.000 người Tây Ban Nha sống tại Venezuela và hàng trăm nghìn người Venezuela tại Tây Ban Nha), Madrid sẽ có những ảnh hưởng mang tính quyết định trong tiến trình phục hồi này:

1. Về mặt Chính trị: “Người môi giới” và Trung tâm trung chuyển

• Trạm dừng chân ngoại giao: Tây Ban Nha thường là nơi tị nạn chính trị của các nhà lãnh đạo đối lập Venezuela (như Leopoldo López hay Edmundo González). Trong bối cảnh Maduro bị bắt, Madrid sẽ là nơi các phe phái đối lập thảo luận để thống nhất một chính phủ lâm thời trước khi trở về Caracas.
• Dẫn dắt quan điểm của Liên minh Châu Âu (EU): Tây Ban Nha là quốc gia định hình chính sách của EU đối với Mỹ Latinh. Nếu Madrid ủng hộ một lộ trình bầu cử mới, toàn bộ EU sẽ theo sau. Điều này giúp tiến trình phục hồi của Venezuela có được sự công nhận quốc tế rộng rãi, thay vì chỉ là một chiến dịch đơn phương của Mỹ.
• Hòa giải dân tộc: Tây Ban Nha có kinh nghiệm về quá trình chuyển đổi từ độc tài sang dân chủ (thời kỳ hậu Franco). Họ có thể cung cấp các chuyên gia tư vấn về xây dựng hiến pháp, cải cách hệ thống tư pháp và tổ chức bầu cử công bằng để tránh một cuộc nội chiến sau khi Maduro rời đi.

2. Về mặt Kinh tế: Đầu tàu tái thiết hạ tầng và năng lượng

• Sự trở lại của các tập đoàn khổng lồ:
  • Năng lượng (Repsol): Đây là doanh nghiệp Tây Ban Nha có ảnh hưởng lớn nhất tại Venezuela. Repsol có kinh nghiệm vận hành các mỏ dầu và khí đốt tại đây ngay cả trong thời kỳ khủng hoảng. Khi trật tự được phục hồi, Repsol sẽ là “máy bơm” quan trọng giúp Venezuela khôi phục sản lượng dầu, từ đó tạo ra doanh thu để tái thiết đất nước.
  • Ngân hàng (BBVA): Sự hiện diện của các định chế tài chính Tây Ban Nha sẽ giúp hệ thống ngân hàng Venezuela kết nối lại với thế giới, hỗ trợ các giao dịch quốc tế và kiểm soát lạm phát.
• Hỗ trợ tài chính quốc tế: Tây Ban Nha sẽ là quốc gia vận động các tổ chức như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) cung cấp các gói cứu trợ tài chính cho Venezuela. Họ cũng đóng vai trò chủ chốt trong việc xử lý các khoản nợ của Venezuela đối với các chủ nợ châu Âu.

3. Về mặt Xã hội và Nhân đạo

• Hồi hương và nguồn lực chất xám: Tây Ban Nha đang là nơi lưu trú của hàng nghìn chuyên gia, bác sĩ và kỹ sư Venezuela. Chính phủ Madrid có thể thiết lập các chương trình hỗ trợ để những người này quay trở về đóng góp cho quê hương, giải quyết bài toán “chảy máu chất xám” nghiêm trọng mà Venezuela đã trải qua.
• Viện trợ nhân đạo: Thông qua Cơ quan Hợp tác Quốc tế Tây Ban Nha (AECID), Madrid sẽ là nước dẫn đầu trong việc cung cấp lương thực, thuốc men và tái thiết hệ thống y tế đã sụp đổ dưới thời cũ.

4. Những thách thức đối với Tây Ban Nha

• Thăng bằng giữa Mỹ và chủ quyền của Venezuela: Tây Ban Nha phải đảm bảo rằng quá trình phục hồi không bị coi là một cuộc “xâm lược kinh tế” của phương Tây. Họ cần khéo léo phối hợp với Mỹ nhưng vẫn giữ được tiếng nói độc lập để tránh kích động tinh thần dân tộc cực đoan tại Venezuela.
• Mối quan hệ với phe quân đội: Tây Ban Nha có truyền thống ngoại giao linh hoạt. Họ có thể là bên thuyết phục các tướng lĩnh quân đội Venezuela còn lại từ bỏ vũ khí để đổi lấy sự ân xá hoặc một vai trò trong hệ thống mới, giúp quá trình chuyển giao quyền lực diễn ra êm đẹp.

Tóm lại: Nếu Mỹ cung cấp “cái uy” quân sự để thay đổi chế độ, thì Tây Ban Nha cung cấp “phần mềm” chính trị và kinh tế để Venezuela có thể thực sự vận hành trở lại như một quốc gia bình thường. Sự thành công của Venezuela hậu Maduro phụ thuộc rất lớn vào việc Madrid có thể thuyết phục được các bên ngồi vào bàn đàm phán hay không.

​*Cập nhật tình hình an ninh tại Caracas và lộ trình bầu cử 

Dựa trên bối cảnh hiện tại (đầu tháng 1 năm 2026), đây là những ​cập nhật quan trọng nhất về tình hình an ninh tại Caracas và lộ trình bầu cử đang được thảo luận giữa Mỹ, Tây Ban Nha và các phe phái tại Venezuela:

1. Tình hình an ninh tại Caracas (Cập nhật thực địa)

• Sự kiểm soát hỗn hợp: Caracas hiện đang trong tình trạng “thiết quân luật không chính thức”. Lực lượng đặc nhiệm Mỹ đã rút đi sau khi bàn giao các địa điểm chiến lược cho các đơn vị quân đội Venezuela đã tuyên bố ly khai khỏi chế độ cũ.
• Vai trò của Delcy Rodríguez: Bà Rodríguez hiện đang đóng vai trò là đầu mối liên lạc chính tại Caracas, cố gắng giữ cho lực lượng cảnh sát và quân đội không tan rã để tránh kịch bản cướp bóc và bạo động quy mô lớn.
• Trạng thái người dân: Phần lớn người dân vẫn ở trong nhà do lo ngại các nhóm dân quân vũ trang (Colectivos) trung thành với ông Maduro có thể thực hiện các cuộc tấn công trả đũa.

2. Lộ trình phục hồi chính trị (Kịch bản đang thảo luận)

Mỹ và Tây Ban Nha đang dẫn dắt một kế hoạch gồm 3 giai đoạn để ổn định đất nước:

Giai đoạn 1: Ổn định và Nhân đạo (0 – 3 tháng)

• Thành lập Hội đồng Chuyển tiếp Quốc gia: Bao gồm các thành viên phe đối lập, đại diện quân đội và các nhân vật xã hội dân sự.
• Mở hành lang cứu trợ: Mỹ và EU sẽ ngay lập tức bơm thuốc men và lương thực vào các thành phố lớn để xoa dịu sự bất mãn xã hội.
• Xóa bỏ lệnh trừng phạt từng phần: Để cho phép dầu mỏ được xuất khẩu trở lại, tạo nguồn thu ngay lập tức cho chính phủ lâm thời.

Giai đoạn 2: Cải cách Thể chế (3 – 9 tháng)

• Tái cấu trúc Hội đồng Bầu cử Quốc gia (CNE): Đây là yêu cầu tiên quyết của Tây Ban Nha và EU để đảm bảo tính minh bạch.
• Cập nhật danh sách cử tri: Đặc biệt là giải quyết vấn đề hàng triệu người tị nạn ở nước ngoài có quyền bỏ phiếu điện tử hoặc bỏ phiếu tại đại sứ quán.

Giai đoạn 3: Bầu cử Tổng thống và Quốc hội (Dự kiến cuối năm 2026)

• Dù phe đối lập muốn bầu cử trong 30 ngày, nhưng Ngoại trưởng Marco Rubio và các nhà ngoại giao Tây Ban Nha đang thống nhất rằng cuối năm 2026 mới là thời điểm khả thi để tổ chức một cuộc bầu cử tự do và công bằng dưới sự giám sát của quốc tế.

3. Sự phối hợp Mỹ – Tây Ban Nha

• Mỹ: Đóng vai trò “người bảo trợ an ninh” và cung cấp nguồn lực tài chính.
• Tây Ban Nha: Đóng vai trò “người giám sát dân chủ”, sử dụng uy tín của mình để thuyết phục các nước Mỹ Latinh khác (như Brazil và Colombia) công nhận tiến trình này là hợp pháp.

---

​* Tình hình chính trị tại Venezuela hiện nay

​Trong bối cảnh hiện nay (đầu năm 2026), sau khi lực lượng Hoa Kỳ bắt giữ Nicolás Maduro, tình hình chính trị tại Venezuela đang ở trong trạng thái chuyển tiếp cực kỳ phức tạp. Dưới đây là các chi tiết về lực lượng đối lập và cách thức quản trị hiện nay:

1. Lực lượng đối lập chính thức được Mỹ công nhận

Hoa Kỳ và phần lớn các nước phương Tây hiện công nhận Edmundo González Urrutia là tổng thống đắc cử hợp pháp (dựa trên kết quả bầu cử tháng 7/2024). Bên cạnh đó, María Corina Machado vẫn là thủ lĩnh tinh thần và chính trị có ảnh hưởng lớn nhất trong liên minh đối lập.

2. Quyền quản trị và phân chia vùng

Khác với mô hình ở một số cuộc xung đột khác (như Syria hay Libya), Mỹ không trao quyền quản trị theo kiểu chia cắt vùng lãnh thổ (ví dụ: trao vùng phía Bắc hay phía Nam cho đối lập). Thay vào đó, chiến lược của Mỹ và chính phủ lâm thời hiện nay là:

• Quản trị tập trung tại Thủ đô: Sau khi Maduro bị bắt, mục tiêu của Mỹ là hỗ trợ phe đối lập tiếp quản các tòa nhà chính phủ tại Caracas để điều hành toàn quốc, thay vì chia nhỏ quốc gia.
• Sự tiếp quản của quân đội địa phương: Tại nhiều bang, các thống đốc hoặc chỉ huy quân sự vốn trước đây trung thành với Maduro đã tuyên bố ly khai và chuyển sang ủng hộ chính phủ lâm thời của Edmundo González. Điều này tạo ra một sự chuyển giao quyền lực “da báo” – tức là phe đối lập có quyền kiểm soát thực tế tại những nơi mà quân đội và cảnh sát địa phương chấp nhận phục tùng họ.
• Vùng biên giới và hải cảng: Hoa Kỳ đang đặc biệt hỗ trợ phe đối lập kiểm soát các khu vực chiến lược như Vịnh Maracaibo (trung tâm dầu mỏ) và các cửa khẩu biên giới với Colombia. Mục đích là để thiết lập các “Hành lang nhân đạo” và kiểm soát nguồn thu từ dầu mỏ ngay lập tức.

3. Hội đồng Chuyển tiếp Quốc gia

Thay vì trao quyền cho một cá nhân đơn lẻ cai quản một vùng, Mỹ đang thúc đẩy việc thành lập một Hội đồng Chuyển tiếp Quốc gia. Hội đồng này bao gồm:

1. Các đại diện của liên minh đối lập chính (PUD).
2. Các lãnh đạo doanh nghiệp và xã hội dân sự.
3. Quan trọng nhất: Các tướng lĩnh quân đội đã từ bỏ Maduro.

4. Vai trò “Điều hành chính sách” của Mỹ

Ngoại trưởng Marco Rubio đã tuyên bố rằng Hoa Kỳ sẽ không “cai trị” Venezuela nhưng sẽ “điều hành chính sách”. Điều này có nghĩa là Mỹ nắm quyền kiểm soát thực tế đối với:

• Hệ thống tài chính và ngân hàng trung ương để ngăn chặn việc tẩu tán tài sản.
• Tập đoàn dầu khí quốc gia PDVSA để đảm bảo sản xuất không bị gián đoạn và doanh thu được dùng cho mục đích nhân đạo.

Tóm lại: Hiện tại không có một “vùng tự trị” chính thức nào dành riêng cho đối lập, mà là một nỗ lực tiếp quản toàn diện từ trung ương đến địa phương dưới sự bảo trợ an ninh của Mỹ và sự điều phối chính trị của Tây Ban Nha.

​GHI CHÚ: Chúng tôi sẽ bổ túc vấn đề này sau.

*TS & ĐS trình bày.