Thế giới hôm nay: 19/01/2026 (the Economist) và HD Press


Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các nhà lãnh đạo châu Âu có thể sẽ gặp nhau vào hôm nay, nhằm tìm kiếm một phản ứng thống nhất đối với nỗ lực mua lại Greenland ngày càng quyết liệt của Donald Trump. Cuối tuần qua, tám quốc gia châu Âu bị Trump đe dọa tăng thuế quan đã đưa ra một tuyên bố đanh thép, cảnh báo về mối đe dọa đối với quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Các lựa chọn của châu Âu bao gồm thuế quan trả đũa, đóng cửa các căn cứ quân sự của Mỹ, và bán tháo Trái phiếu Kho bạc Mỹ. Tất cả đều là những lựa chọn nan giải.

Một vụ va chạm giữa hai tàu cao tốc ở miền nam Tây Ban Nha khiến ít nhất 21 người thiệt mạng và 75 người khác bị thương. Vụ việc xảy ra khi một đoàn tàu đi từ Malaga đến Madrid bị trật bánh và đâm vào một đoàn tàu khác đang đi tới. Nguyên nhân vẫn chưa được xác định. Pedro Sánchez, Thủ tướng Tây Ban Nha, mô tả đây là một “đêm đau thương tột cùng.”

Theo số liệu chính thức (của nhà cầm quyền TC), nền kinh tế Trung Quốc đã tăng trưởng 5% trong năm 2025, đạt mục tiêu chính phủ đề ra. Thặng dư thương mại kỷ lục đã góp phần vào kết quả này. Nhưng tình hình không hoàn toàn khả quan: tăng trưởng GDP đã chậm lại trong quý IV, xuống còn 4,5%, mức thấp nhất trong ba năm và giảm so với mức 4,8% trong quý III. Tăng trưởng danh nghĩa của Trung Quốc cũng chậm hơn so với con số đã điều chỉnh theo lạm phát do giá cả giảm.

Chính phủ Syria tuyên bố đình chiến với Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do người Kurd lãnh đạo. Lệnh ngừng bắn diễn ra sau hơn một tuần giao tranh. Thỏa thuận này sẽ cho phép chính quyền trung ương kiểm soát ba tỉnh ở phía bắc và phía đông vốn nằm dưới sự kiểm soát của SDF. Lực lượng dân quân người Kurd cũng sẽ được sáp nhập vào quân đội quốc gia.

António José Seguro, một người theo chủ nghĩa xã hội có tư tưởng độc lập, bất ngờ giành chiến thắng trong vòng đầu tiên của cuộc bầu cử tổng thống Bồ Đào Nha. Ông sẽ đối đầu với André Ventura, từ Đảng Chega theo đường lối dân túy cánh hữu, trong vòng bỏ phiếu thứ hai vào ngày 08/02. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1986, một cuộc bầu cử tổng thống Bồ Đào Nha phải bước sang vòng hai; nền chính trị nước này đã trở nên phân mảnh hơn với sự trỗi dậy của đảng Chega.

Tổng thống Iran, Masoud Pezeshkian, cảnh báo rằng một cuộc tấn công vào lãnh tụ tối cao của đất nước, Đại giáo chủ Ali Khamenei, sẽ tương đương với việc tuyên bố “một cuộc chiến toàn diện.” Ông cũng đổ lỗi rằng các lệnh trừng phạt của Mỹ và các đồng minh đã gây ra những khó khăn mà người dân Iran phải đối mặt. Hôm thứ Bảy, Trump nói rằng Khamenei là một “kẻ bệnh hoạn” và đã đến lúc “tìm kiếm ban lãnh đạo mới ở Iran.”

Một vụ hỏa hoạn tại một trung tâm mua sắm lớn ở thành phố Karachi, Pakistan đã khiến ít nhất sáu người thiệt mạng và khoảng 20 người khác bị thương. Một phần của trung tâm mua sắm (với khoảng 1.200 cửa hàng) đã bị sập, làm dấy lên lo ngại rằng có thể còn nhiều người bị mắc kẹt trong đống đổ nát. Người ta cho rằng sự cố chập điện tại một trong các cửa hàng có thể là nguyên nhân gây ra đám cháy.

Con số trong ngày: 47%, là mức cắt giảm đề xuất đối với ngân sách khoa học của NASA.

TIÊU ĐIỂM

Kinh tế Trung Quốc đạt mục tiêu tăng trưởng chính thức

Các số liệu công bố hôm nay cho thấy nền kinh tế Trung Quốc đã đạt mục tiêu tăng trưởng GDP chính thức cho năm 2025 là 5%, ngay cả khi dân số nước này giảm năm thứ tư liên tiếp. Tăng trưởng kinh tế được thúc đẩy bởi thặng dư thương mại kỷ lục, đạt gần 1,2 nghìn tỷ USD, bất chấp cuộc chiến thuế quan với Mỹ. Chính phủ Trung Quốc dự kiến sẽ phê duyệt một mục tiêu tăng trưởng tương tự cho năm 2026 khi cơ quan lập pháp họp vào tháng 3.

Tuy nhiên, đằng sau những báo cáo lại một bức tranh đáng lo ngại hơn. Đầu tư tài sản cố định đã giảm vào năm ngoái, lần đầu tiên kể từ năm 1989. Và do giá cả giảm, nên tăng trưởng danh nghĩa của Trung Quốc chậm hơn so với con số thực tế (đã điều chỉnh theo lạm phát). Thật vậy, một số nhà kinh tế cho rằng dữ liệu danh nghĩa yếu hơn mới là thước đo đáng tin cậy về tình trạng thực sự của nền kinh tế Trung Quốc. Một số người cũng cho rằng những con số đầu tư tệ hại này đã bị bóp méo do các thủ thuật thao túng thống kê trong quá khứ. Các số liệu chính thức của Trung Quốc có lẽ vừa quá tốt lại vừa quá xấu để tin là thật.

Greenland phủ bóng đen lên Davos

Nhiều nhân vật quyền lực cỉa thế giới sẽ đổ về khu nghỉ dưỡng trên núi Davos của Thụy Sĩ trong hôm nay để tham dự Diễn đàn Kinh tế Thế giới thường niên. Tuy nhiên, một người đàn ông sẽ chiếm lĩnh mọi cuộc trò chuyện: Donald Trump. Chủ đề của hội nghị năm nay là “Tinh thần Đối thoại,” nhưng có vẻ như Tổng thống Mỹ không nắm được tinh thần này. Được tháp tùng bởi một đội ngũ hùng hậu, ông sẽ đến phát biểu vào thứ Tư, ngay sau khi đe dọa các đồng minh thân cận nhất ở châu Âu và NATO bằng nhiều loại thuế quan hơn nếu họ không để ông mua (hoặc tệ hơn là cưỡng chiếm) Greenland.

Hôm Chủ Nhật, các nhà lãnh đạo đó đã phản hồi bằng một tuyên bố chung chưa từng có tiền lệ, lên án những lời đe dọa của Mỹ và cảnh báo về một “vòng xoáy xuống dốc nguy hiểm” trong quan hệ. Phần còn lại trong số khoảng 65 nhà lãnh đạo quốc gia tại Davos cũng sẽ toan tính các phản ứng của riêng mình. Trong khi đó, 850 giám đốc điều hành và chủ tịch các tập đoàn toàn cầu đến tham dự hội nghị đang chao đảo trước nhiều hành động gần đây khác của chính quyền Trump bên cạnh thuế quan, bao gồm các cuộc tấn công vào Cục Dự trữ Liên bang (Fed) và giới hạn lãi suất thẻ tín dụng. Hãy chờ đợi một số cuộc “đối thoại” thú vị.

Viễn cảnh Mỹ tấn công Iran

Ngay cả Ali Khamenei cũng không thể phớt lờ cảnh tượng kinh hoàng. Hôm thứ Bảy, lãnh tụ tối cao của Iran thừa nhận rằng hàng ngàn người đã thiệt mạng trong cuộc đàn áp tàn bạo của chế độ nhắm vào các cuộc biểu tình đầu tháng này. Các nhóm nhân quyền xác nhận có hơn 3.000 người chết, trong khi một quan chức Iran giấu tên nói với Reuters hôm Chủ Nhật rằng con số thương vong là hơn 5.000. Cuộc thảm sát khiến một số người Iran sợ không dám ra đường; nó đã dập tắt các cuộc biểu tình, chí ít là vào lúc này.

Tuy nhiên, điều đó không ngăn được cuộc đối đầu đang rình rập giữa Mỹ và Iran. Tuần trước, Donald Trump đã rút lại lời đe dọa tấn công quân sự, tuyên bố (mà không có bằng chứng) rằng Iran đã đồng ý hoãn kế hoạch hành quyết hàng trăm người biểu tình. Nhưng tàu sân bay USS Abraham Lincoln lại đang tiến về phía Trung Đông. Hôm thứ Bảy, Tổng thống Mỹ đã gọi Đại giáo chủ là “kẻ bệnh hoạn” và nói rằng đã đến lúc “tìm kiếm ban lãnh đạo mới ở Iran.” Một cuộc tấn công có thể trở nên khả thi một khi tàu sân bay và các khí tài khác của Mỹ đến khu vực này.

Lạm phát châu Âu đang ổn định

Các chính phủ ở châu Âu hiện phải đầu tư rất nhiều vào quốc phòng, cơ sở hạ tầng, và năng lượng xanh. Và họ đang chấp nhận thâm hụt lớn để làm điều đó: mức thâm hụt của Pháp là khoảng 5% GDP, của Ba Lan là khoảng 6,5%, và ngay cả nước Đức “keo kiệt” cũng được dự báo sẽ đạt thâm hụt 4% trong năm nay. Vậy nên, tin tốt là lạm phát đang ổn định, cho phép các ngân hàng trung ương giữ lãi suất ở mức thấp. Dữ liệu công bố trong hôm nay sẽ cung cấp chi tiết về lạm phát ở khu vực đồng euro trong tháng 12.

Con số tổng thể 2% – nhiều khả năng sẽ được xác nhận trong báo cáo mới này – chính xác là mục tiêu của Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB). Quan ngại duy nhất là, một khi giá năng lượng ngừng giảm, mức lạm phát dịch vụ vẫn cao hơn mục tiêu (khoảng 3,5%) sẽ đẩy chỉ số chung lên cao hơn. Rất khó để ECB cắt giảm lãi suất thêm nữa. Trong khi đó, tại Ba Lan (quốc gia không thuộc khu vực đồng euro), lạm phát đã giảm nhẹ xuống dưới mức mục tiêu 2,5% của ngân hàng trung ương, cho phép nước này tiếp tục cắt giảm lãi suất trong những tháng tới.

Theo Economist, trích từ Nghiên Cứu Quốc Tế.

XEM THÊM TIN CỦA CHÚNG TÔI (HD Press):

Dưới đây là những tin tức thế giới quan trọng trong ngày Thứ Hai, 19 tháng 1 năm 2026 — bao gồm các lĩnh vực địa chính trị, môi trường, kinh tế và những diễn biến toàn cầu nổi bật:

  • Reuters
  • The Guardian
  • AP News
  • Business Insider

1. Tranh cãi về Greenland của ông Trump & căng thẳng thương mại toàn cầu

  • Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã liên hệ việc thúc đẩy kế hoạch mua lại Greenland với việc ông không được trao Giải Nobel Hòa Bình, làm gia tăng căng thẳng ngoại giao giữa Hoa Kỳ và châu Âu. (Reuters)
  • Những đe dọa áp thuế quan mới đối với nhiều quốc gia châu Âu của ông Trump đã khiến thị trường tài chính chao đảo, đồng thời làm dấy lên lo ngại về một cuộc xung đột thương mại quy mô lớn hơn. (The Guardian)
  • Vấn đề này đang chi phối các cuộc thảo luận tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos, nơi các nhà lãnh đạo toàn cầu tranh luận về hợp tác quốc tế trong bối cảnh chủ nghĩa dân tộc đang gia tăng. (Business Insider)

2. Cháy rừng chết người tại Chile

  • Các vụ cháy rừng tại miền trung và miền nam Chile đã khiến ít nhất 18 người thiệt mạng và buộc hàng nghìn người phải di tản, trong khi lực lượng cứu hộ phải đối phó với các đám cháy lan nhanh. (AP News)

3. Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) 2026 chính thức khai mạc

  • Hội nghị thường niên của WEF tại Davos, Thụy Sĩ đã bắt đầu với sự tham dự của nhiều nhân vật cấp cao, bao gồm các nhà lãnh đạo chính trị, giám đốc điều hành các tập đoàn lớn và các nhà kinh tế học, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng và chính trường toàn cầu ngày càng phân cực. (Business Insider)

Các tin quốc tế đáng chú ý khác

Iran phong tỏa Internet và đàn áp biểu tình

  • Iran tiếp tục trải qua tình trạng phong tỏa Internet gần như hoàn toàn trong bối cảnh phong trào biểu tình giai đoạn 2025–2026, với liên lạc trên toàn quốc bị hạn chế khi chính quyền tăng cường trấn áp bất đồng chính kiến. (Wikipedia)

Giải Quần vợt Úc Mở rộng 2026 (Thể thao)

  • Giải Australian Open — giải Grand Slam đầu tiên trong năm của làng quần vợt thế giới — đang diễn ra tại Melbourne, thu hút sự chú ý lớn của dư luận quốc tế với sự góp mặt của các tay vợt hàng đầu. (Wikipedia)

Xu hướng địa chính trị toàn cầu

  • Những quan ngại nhân đạo kéo dài tại Sudan và Gaza tiếp tục nằm trong trọng tâm theo dõi của Liên Hiệp Quốc, liên quan đến các xung đột và nỗ lực tái thiết trên toàn thế giới. (Global Issues)

Thông tin thêm

Hôm nay cũng là Ngày Martin Luther King Jr. tại Hoa Kỳ, một ngày lễ liên bang nhằm tưởng niệm nhà lãnh đạo dân quyền Dr. Martin Luther King Jr. (Office Holidays)

Tin Cập Nhật Mới Nhất Về Biểu Tình Tại Iran

(Tính đến ngày 19/01/2026)

Thương vong và quy mô bất ổn

  • Theo các nguồn chính thức từ Iran, ít nhất 5.000 người đã thiệt mạng trong các cuộc biểu tình, trong đó có khoảng 500 nhân viên an ninh. Đây được xem là làn sóng bất ổn đẫm máu nhất tại Iran trong nhiều thập niên.
  • Các tổ chức nhân quyền độc lập, như Human Rights Activists News Agency, xác nhận khoảng 3.900 ca tử vong, cùng với hàng chục nghìn người bị bắt giữ. Con số này vẫn tiếp tục gia tăng do việc kiểm soát thông tin nghiêm ngặt.
  • Đang diễn ra một cuộc chiến về tường thuật (narrative war): phe đối lập và các quan sát viên quốc tế cáo buộc lực lượng an ninh chịu trách nhiệm cho phần lớn các ca tử vong, trong khi chính quyền Iran đổ lỗi cho “các thế lực nước ngoài” kích động bạo loạn.

Internet và kiểm soát thông tin

  • Iran đã áp dụng biện pháp phong tỏa internet gần như hoàn toàn từ đầu tháng 1/2026, khiến việc đưa tin và liên lạc trong nước bị tê liệt. Đây là biện pháp quen thuộc nhằm che giấu các hành vi đàn áp.
  • Một sự kiện đáng chú ý là tin tặc đã xâm nhập sóng truyền hình nhà nước Iran, phát hình ảnh ủng hộ phe đối lập, cho thấy những vết nứt trong hệ thống kiểm soát thông tin của chính quyền.

Trấn áp của chính quyền và ngôn từ cứng rắn

  • Giới lãnh đạo cứng rắn của Iran, đặc biệt là ngành tư pháp, đe dọa áp dụng những hình phạt nghiêm khắc nhất, kể cả án tử hình, đối với những người bị xem là liên quan đến biểu tình, với cáo buộc “mohareb” (chống lại Thượng đế).
  • Các tổ chức nhân quyền báo cáo tình trạng ngược đãi tràn lan trong trại giam, bao gồm đánh đập và những trường hợp xâm hại tình dục đối với người bị giam, trong đó có cả vị thành niên.
  • Tehran đồng thời gia tăng ngôn từ thù địch đối với Hoa Kỳ, cảnh báo sẽ mạnh tay đàn áp và phản đối mọi sự can thiệp từ bên ngoài.

Căng thẳng Mỹ – Iran và phản ứng quốc tế

  • Cựu Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump từng đe dọa can thiệp nếu chính quyền Iran đàn áp biểu tình bằng bạo lực, nhưng những tín hiệu chính sách không nhất quán từ phía Hoa Kỳ đã khiến một bộ phận người dân Iran cảm thấy “bị phản bội”.
  • Phản ứng quốc tế hiện còn phân hóa: một số quốc gia lên án mạnh mẽ Iran, trong khi các nước khác kêu gọi kiềm chế. Các biện pháp trừng phạt và sức ép ngoại giao đang được bàn thảo tại nhiều diễn đàn quốc tế.

Tóm lược tình hình hiện nay

  • Các cuộc biểu tình bùng phát từ cuối tháng 12/2025, ban đầu do khủng hoảng kinh tế (đồng tiền mất giá, lạm phát cao), sau đó nhanh chóng chuyển thành phong trào phản đối chính quyền trên diện rộng, nghiêm trọng nhất kể từ năm 1979.
  • Giới lãnh đạo tôn giáo Iran đáp trả bằng bạo lực, bắt bớ hàng loạt và phong tỏa thông tin, trong khi cộng đồng quốc tế tiếp tục tranh luận về các biện pháp đối phó.
  • Mặc dù chính quyền tuyên bố biểu tình đã lắng xuống, các hình thức kháng cự rải rác vẫn tiếp diễn, nhưng bị che khuất do tình trạng kiểm soát truyền thông và internet.

Overlay4

Khách vào thăm 7

Tags: , , , ,

Comments are closed.