Stop Expansionism - Chống Bành Trướng

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump cảnh báo rằng Iran có thể bị “xóa sổ chỉ trong một đêm” và “đêm đó có thể là ngày mai,” trước thềm hạn chót do ông đặt ra là 8 giờ tối giờ miền Đông ngày thứ Ba (hôm nay) để Iran mở cửa lại Eo biển Hormuz. Tổng thống Mỹ tuyên bố chính quyền của ông đã có kế hoạch “hủy diệt” mọi cây cầu và nhà máy điện ở Iran nếu không đạt được thỏa thuận. Các cuộc đàm phán do Pakistan và các quốc gia khác điều phối vẫn đang tiếp diễn.

Tư lệnh tối cao của quân đội Iran gọi những bình luận của Trump là “hoang tưởng.” Trước đó, chế độ này đã bác bỏ một đề xuất ngừng bắn của Mỹ và được cho là khăng khăng yêu cầu chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn. Trong khi đó, Israel đã tấn công Tehran, thủ đô của Iran, đánh trúng máy bay và cơ sở hạ tầng tại một số sân bay, bao gồm Mehrabad, sân bay nội địa chính của thành phố. Các cuộc không kích riêng biệt cũng buộc các nhà máy hóa dầu ở thành phố Asaluyeh phải đóng cửa, bao gồm cả một phần của khu phức hợp khí đốt South Pars.

Bốn phi hành gia trên sứ mệnh Artemis II của NASA chứng kiến hiện tượng nhật thực toàn phần và mất liên lạc với Trái Đất trong khoảng 40 phút khi họ bay ra phía sau Mặt Trăng. Trước đó, họ đã du hành ra xa Trái Đất hơn bất kỳ con người nào trước đây, vượt qua kỷ lục do Apollo 13 thiết lập vào năm 1970. Các phi hành gia cũng đã nói chuyện với Trump và được ông mời đến Nhà Trắng.

Anthropic, một phòng thí nghiệm AI của Mỹ, cho biết họ đã cam kết mua “hàng loạt gigawatt” công suất điện toán từ Broadcom và Google. Các thỏa thuận này có thể tiêu tốn hàng trăm tỷ USD. Anthropic muốn tăng cường năng lực trong bối cảnh nhu cầu đối với công cụ lập trình Claude Code của họ tăng vọt. OpenAI, công ty đối thủ, gần đây cũng đã ký một số thỏa thuận điện toán của riêng mình.

Các nhà lập pháp Việt Nam nhất trí bầu Tô Lâm, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản, làm Chủ tịch nước. Quyết định bổ nhiệm này là chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam, nơi khác với Trung Quốc, vai trò lãnh đạo nhà nước và đảng theo truyền thống luôn tách biệt. Việc tập trung quyền lực sẽ giúp ông thực hiện các cải cách kinh tế của mình, dù điều này đã dấy lên lo ngại về chủ nghĩa chuyên chế.

Ít nhất mười người Palestine đã thiệt mạng sau khi tên lửa của Israel đánh trúng một khu vực cạnh một trường học được các gia đình sơ tán sử dụng ở miền trung Gaza, theo lời các quan chức y tế của vùng lãnh thổ này. Cuộc không kích diễn ra sau các đợt giao tranh giữa cư dân địa phương và một lực lượng dân quân liên minh với Israel. Vụ bạo lực này càng nhấn mạnh sự mong manh của thỏa thuận ngừng bắn, với hàng trăm người được báo cáo là đã thiệt mạng kể từ khi nó có hiệu lực.

Barings Private Credit áp dụng mức trần cho việc rút vốn, ở mức 5% cổ phần mỗi quý, sau khi các nhà đầu tư cố gắng rút hơn 11% cổ phần trong quý đầu tiên. Công ty quản lý tài sản này là quỹ tín dụng tư nhân mới nhất quyết định thực thi giới hạn rút tiền để đối phó với sự gia tăng đột biến các yêu cầu rút vốn từ những nhà đầu tư đang lo lắng về các khoản vay của họ. Việc này sẽ làm tăng thêm nỗi sợ về một cuộc khủng hoảng tín dụng tư nhân đang nhen nhóm.

Con số trong ngày: 17%, là tỷ lệ người Mỹ đặt cược vào một sự kiện thể thao hồi năm ngoái, cao hơn gấp đôi so với tỷ lệ của hai năm trước.

TIÊU ĐIỂM

Trump đe dọa gây tội ác chiến tranh ở Iran

Donald Trump thề sẽ ném bom Iran đủ mạnh để đưa nước này “trở về Thời kỳ Đồ đá.” Hôm thứ Bảy, ông đã cho Iran thời hạn 48 giờ để mở cửa lại Eo biển Hormuz, một tối hậu thư mà Iran cho đến nay vẫn phớt lờ. Một ngày sau, Tổng thống Mỹ công bố các mục tiêu tiếp theo của mình: “Thứ Ba sẽ là Ngày Nhà máy Điện và Ngày Cầu đường, tất cả gói gọn trong một.”

Những cuộc tấn công như vậy có thể cấu thành các tội ác chiến tranh nghiêm trọng. Các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng dân sự khác nhìn chung được bảo vệ theo luật chiến tranh. Những địa điểm này có thể mất đi sự bảo vệ đó nếu chúng được sử dụng cho mục đích quân sự, nhưng chỉ khi sự phá hủy của chúng mang lại một “lợi thế quân sự” lớn hơn thiệt hại về dân sự; và lực lượng vũ trang Mỹ thường xác định tính hợp pháp của các cuộc không kích theo từng trường hợp cụ thể. Đề xuất của Trump – rằng “mọi nhà máy” điện của Iran bị tấn công “đồng loạt” – sẽ gây ra khó khăn rất lớn cho 93 triệu dân của đất nước này. Theo bất kỳ cách hiểu nào về luật chiến tranh, đó chính là định nghĩa của một cuộc tấn công bừa bãi.

Chuyến hành hương MAGA đến Budapest

J.D. Vance, Phó Tổng thống Mỹ, sẽ đến Budapest hôm nay để thể hiện sự ủng hộ đối với Viktor Orbán, Thủ tướng Hungary, trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội vào ngày 12/04. Hầu hết các cuộc thăm dò dư luận đều cho thấy đảng của Orbán, Fidesz, đang bị bỏ lại khá xa so với đối thủ mới nổi là Tisza, do một cựu thành viên Fidesz là Peter Magyar lãnh đạo.

Orban đã xây dựng quan hệ chặt chẽ với các nhân vật hàng đầu thuộc phe cánh hữu tại Mỹ kể từ khi đảng của ông giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2010. Chính phủ của ông đã tài trợ cho Viện Danube, một viện chính sách bảo thủ, nhằm xuất khẩu nền chính trị cực hữu của mình ra toàn thế giới. Đối với các đảng viên Cộng hòa MAGA, Orban là một hình mẫu để noi theo: vừa là người trừng phạt phong trào thức tỉnh, vừa là người bảo vệ biên giới, truyền thống, và Thiên Chúa giáo. Chuyến thăm của Vance đã được chính phủ của Orbán xem là sự tôn vinh quan hệ ý thức hệ giữa hai nước, nhưng Orbán có lẽ đã hy vọng rằng Donald Trump sẽ đến đây. Bất chấp các kết quả thăm dò, vẫn còn nhiều bất định trước thềm cuộc bầu cử. Dù vậy, Tổng thống Mỹ vẫn được biết đến là người luôn tránh xa những kẻ thất bại.

Lãnh đạo phe đối lập Đài Loan thăm Trung Quốc

Hôm nay, nhà lãnh đạo đảng đối lập chính tại Đài Loan, Trịnh Lệ Văn, đã tới thăm Trung Quốc theo lời mời của Chủ tịch Tập Cận Bình – chuyến đi đầu tiên như vậy trong vòng một thập kỷ. Quốc Dân Đảng (KMT) và Đảng Cộng sản Trung Quốc từng là kẻ thù không đội trời chung. Giờ đây, Trung Quốc lại xem KMT là cơ hội tốt nhất để thống nhất hòn đảo này với đại lục một cách hòa bình. Và Trịnh đã thường xuyên khẳng định rằng cả hai bờ Eo biển Đài Loan đều là một phần của “một nước Trung Quốc.”

Nếu bà ấy đưa ra những bình luận tương tự trong một chuyến thăm chính thức tới đại lục, đó sẽ là một chiến thắng lớn cho bộ máy tuyên truyền của Trung Quốc. Các động thái của bà cũng đang được theo dõi sát sao tại Mỹ, nơi một nhóm thượng nghị sĩ lưỡng đảng đang kêu gọi các đảng phái ở Đài Loan đoàn kết lại để ủng hộ đề xuất tăng chi tiêu quốc phòng thêm 40 tỷ USD, điều mà Trịnh Lệ Văn đang ngăn cản. Nhưng hội nghị thượng đỉnh được lên kế hoạch giữa Donald Trump và Tập Cận Bình dự kiến sẽ diễn ra sau khoảng một tháng nữa, nơi chủ tịch Trung Quốc được cho là sẽ gây áp lực đòi giảm lượng bán vũ khí của Mỹ cho Đài Loan.

Cuộc kéo co trên thị trường trái phiếu

Chi phí đi vay của các chính phủ đang biến động ở khắp mọi nơi trên thế giới. Trong cảnh hỗn loạn của cuộc chiến tranh Iran, lãi suất trái phiếu ban đầu đã tăng vọt – đạt mức cao nhất chưa từng thấy ở Anh kể từ năm 2008, hoặc Nhật Bản kể từ năm 1997 – trước khi giảm trở lại vào tuần trước.

Những người lạc quan có thể kết luận rằng lãi suất giảm là vì các hành động thù địch sẽ sớm kết thúc, cho phép dầu mỏ lưu thông tự do qua Eo biển Hormuz. Nhưng những người lạc quan này thường không theo đuổi sự nghiệp đầu tư trái phiếu. Trong trường hợp của cuộc chiến Iran, công việc này đồng nghĩa với việc phải lo lắng về tình trạng lạm phát đình trệ: sự trì trệ của nền kinh tế kết hợp với lạm phát cao. Chi phí đi vay đang trồi sụt thất thường vì hai mối nguy này đang kéo chúng về hai hướng ngược nhau.

Các chính phủ chịu nhiều rủi ro nhất trước áp lực lạm phát từ việc đóng cửa Eo biển Hormuz đã chứng kiến lãi suất của họ tăng vọt lên cao nhất (Anh, Ấn Độ). Trong giai đoạn đầu của cuộc chiến, các nhà giao dịch từng đánh cược rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ sẽ ngừng cắt giảm lãi suất để kiềm chế các tác động lạm phát của cú sốc năng lượng. Giờ đây, họ lại kỳ vọng vào việc cắt giảm một lần nữa để thúc đẩy tăng trưởng – vốn là điều có thể làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát. Eo biển Hormuz càng bị đóng cửa lâu, mức độ rủi ro sẽ càng cao hơn.

Nghiên Cứu Quốc Tế

---

Tags: Do Thái, Hoa kỳ, Iran, tin tức thế giới