Thế giới hôm nay 13/04/2026 (The Economist)

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Viktor Orbán, Thủ tướng Hungary kể từ năm 2010, thừa nhận thất bại trong cuộc bầu cử quốc hội. Bất chấp nhiều năm Orban thay đổi hệ thống bầu cử để tạo lợi thế cho Đảng Fidesz phi tự do của mình, đảng trung hữu Tisza – do Peter Magyar lãnh đạo – được dự đoán sẽ giành chiến thắng với 138 trên tổng số 199 ghế sau khi 99% số phiếu đã được kiểm. Điều đó sẽ mang lại cho Tisza đa số hai phần ba cần thiết để sửa đổi hiến pháp, cũng như cố gắng khôi phục lại hệ thống đã bị gian lận.

Lầu Năm Góc cho biết một cuộc phong tỏa Eo biển Hormuz sẽ bắt đầu vào lúc 10 giờ sáng Giờ miền Đông ngày hôm nay. Sau khi các cuộc đàm phán hòa bình với Iran thất bại vào cuối tuần qua, Donald Trump đã đăng trên mạng xã hội rằng Hải quân sẽ rà phá thủy lôi ở eo biển này, đồng thời cảnh báo rằng “bất kỳ người Iran nào bắn vào chúng tôi, hoặc vào các tàu hòa bình, sẽ bị THỔI BAY XUỐNG ĐỊA NGỤC!”

Đáp lại lời đe dọa của Trump, giá dầu tăng hơn 7%, đẩy giá dầu thô Brent một lần nữa lên vượt mức 100 đô la/thùng trong hôm nay. Tổng thống cho rằng giá xăng cao ở Mỹ có thể kéo dài cho đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Các thị trường châu Á đã giảm điểm trong phiên giao dịch sớm. Giao dịch hợp đồng tương lai cho thấy các thị trường chứng khoán ở châu Âu và Mỹ cũng sẽ giảm điểm khi mở cửa.

Trump khẳng định rằng các cuộc đàm phán cuối tuần qua với Iran “đã diễn ra tốt đẹp” và “hầu hết các vấn đề đều đã được thống nhất,” ngoại trừ “vấn đề duy nhất thực sự quan trọng, HẠT NHÂN.” Trước đó, J.D. Vance, Phó Tổng thống Mỹ, người dẫn đầu phái đoàn nước này, ám chỉ rằng Iran đã từ chối đưa ra “một cam kết khẳng định” về việc không “tìm kiếm vũ khí hạt nhân.” Về phần mình, nhà đàm phán hàng đầu của Iran cáo buộc người Mỹ đã “không giành được sự tin tưởng của phái đoàn Iran.”

Một cuộc không kích của lực lượng không quân Nigeria nhắm vào các phiến quân Boko Haram được cho là đã khiến hơn 100 thường dân thiệt mạng tại một khu chợ ở phía đông bắc nước này. Lực lượng không quân tuyên bố đã tiêu diệt các phiến quân Hồi giáo trong khu vực, và đang điều tra về các thương vong của dân thường. Hơn 500 thường dân đã thiệt mạng trong các cuộc không kích như vậy kể từ năm 2017, theo hãng tin Associated Press.

Philippines yêu cầu Meta, công ty mẹ của Facebook và Instagram, phải hành động để hạn chế “các nội dung sai lệch và gây hoang mang” trên các nền tảng của mình. Nằm trong số các nội dung vi phạm là những cảnh báo giả mạo về tình hình kinh tế và các hồ sơ y tế giả được cho là của Tổng thống. Philippines đe dọa sẽ có “các biện pháp pháp lý và quy định phù hợp” nếu Meta không hành động nhanh chóng.

Rory McIlroy vô địch giải Masters lần thứ hai liên tiếp, trở thành tay golf thứ tư trong lịch sử làm được điều này. Tay golf người Bắc Ireland hiện đã giành được sáu danh hiệu major. Hôm Chủ nhật, McIlroy đã đánh tổng cộng 71 gậy, kết thúc giải với tổng điểm -12 tại sân golf Augusta National – ít hơn chỉ một gậy so với Scottie Scheffler, tay golf số một thế giới. McIlroy nói rằng mình dự định sẽ “ăn mừng một cách trọn vẹn nhất.”

Con số trong ngày: 60%, là tỷ lệ thanh niên Anh có một loại bằng cấp sau trung học vào năm 2024.

TIÊU ĐIỂM

Căng thẳng tột độ tại Eo biển Hormuz

Nguy cơ leo thang đang gia tăng xung quanh Eo biển Hormuz. Iran trước đó tuyên bố bất kỳ tàu quân sự nào tiếp cận tuyến đường thủy này sẽ bị “xử lý nghiêm khắc.” Truyền thông nhà nước đưa tin rằng Iran đang triển khai quân đội đến bờ biển phía nam của mình, trong một động thái dường như là để chuẩn bị cho một cuộc xâm lược tiềm tàng từ Mỹ. Trong khi đó, Trump đã tuyên bố phong tỏa eo biển này. Ông viết trên mạng xã hội rằng bất kỳ người Iran nào bắn vào tàu của Mỹ “sẽ bị THỔI BAY XUỐNG ĐỊA NGỤC!”

Tổng thống Mỹ đang chịu áp lực phải mở cửa lại Eo biển và xoa dịu các thị trường năng lượng. Chi phí nhiên liệu trong nước tăng cao đã làm sụt giảm tỷ lệ ủng hộ vốn đã thấp của ông. Nhưng ông dường như cũng không chắc chắn mọi thứ sẽ đi về đâu. Khi được hỏi liệu giá dầu và khí đốt có giảm trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 hay không, ông trả lời: “Tôi hy vọng vậy. Ý tôi là, tôi nghĩ vậy. Nó có thể giữ nguyên hoặc có thể cao hơn một chút. Nó có thể sẽ ở mức tương đương. Tôi nghĩ tình trạng này sẽ không còn quá lâu nữa.”

Tình thế lưỡng nan của Lebanon

Sau khi khiến ít nhất 300 người thiệt mạng trong các cuộc không kích vào Lebanon vào ngày 08/04, Israel đã đồng ý hạn chế các cuộc tấn công vào Hezbollah, nhóm dân quân do Iran hậu thuẫn. Donald Trump thúc giục Israel “kiềm chế” hơn. Beirut, thủ đô của Lebanon, hiện được cho là nằm ngoài danh sách các mục tiêu, nhưng Israel vẫn có thể tấn công các nơi khác. Quân đội của họ vẫn đang đóng ở dải đất sâu 8 km bên trong biên giới của Lebanon. Trong khi đó, Hezbollah tiếp tục tấn công các thị trấn của Israel bằng tên lửa và máy bay không người lái.

Các nhà ngoại giao Israel và Lebanon dự kiến gặp nhau tại Washington vào ngày mai, 14/04. Lebanon đang khẩn thiết muốn đàm phán một lệnh ngừng bắn, nhưng Israel sẽ không đồng ý nếu không có sự đảm bảo từ chính phủ Lebanon rằng họ sẽ tước vũ khí của Hezbollah – một nhiệm vụ mà chính phủ sẽ phải rất chật vật để thực hiện ngay cả khi giao tranh đã dừng lại. Hezbollah và những người bảo trợ Iran của họ đe dọa sẽ xúi giục một cuộc đảo chính nếu chính phủ cố gắng làm điều đó. Bị kẹt giữa Israel và Iran, Lebanon có rất ít không gian để xoay xở.

Goldman Sachs mở màn

Mùa báo cáo thu nhập của các ngân hàng lớn ở Mỹ sẽ bắt đầu vào hôm nay, khi Goldman Sachs công bố kết quả kinh doanh quý đầu tiên của năm. Dù số lượng các thương vụ mua bán và sáp nhập được hoàn thành trong giai đoạn này ít hơn so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng giá trị của chúng lại lớn hơn bất kỳ năm nào kể từ quý I năm 2021, với các giao dịch vượt mốc 1,2 nghìn tỷ USD. Goldman – nhà môi giới giao dịch lớn nhất trên Phố Wall – là một trong những người hưởng lợi chính. Các nhà phân tích dự kiến ngân hàng này sẽ báo cáo doanh thu 17 tỷ USD, tăng 12,9% so với cùng kỳ năm ngoái.

Giá cổ phiếu của nhiều ngân hàng đã giảm trong tháng 3 khi giá năng lượng tăng cao, định giá của các công ty phần mềm sụt giảm, và những lo ngại về tín dụng tư nhân gia tăng. Cổ phiếu của Goldman cũng vậy, nhưng kể từ đó, nó đã phục hồi. Liệu Goldman và các đối thủ của mình có trấn an được các nhà đầu tư rằng rủi ro vẫn đang được kiểm soát hay không? Tháng trước, công ty này cho biết họ rất lạc quan rằng các hoạt động giao dịch sẽ tiếp diễn bất chấp tình hình biến động. Các nhà đầu tư sẽ muốn có bằng chứng cho thấy sự tự tin này là có cơ sở.

Một tuần khó khăn của Đảng Cộng hòa tại Quốc hội Mỹ

Hôm nay, khi Thượng viện Mỹ làm việc trở lại sau kỳ nghỉ dài hai tuần, các thành viên Đảng Cộng hòa sẽ cố gắng mở cửa trở lại Bộ An ninh Nội địa. Nhưng nói thì dễ hơn làm. Đợt đóng cửa chính phủ một phần này – kéo dài gần hai tháng – là dài nhất trong lịch sử. Đảng Dân chủ từ chối ủng hộ một dự luật tài trợ trừ phi nó bao gồm các cải cách đối với những cơ quan quản lý nhập cư. Vì vậy, các nhà lãnh đạo Đảng Cộng hòa muốn tài trợ riêng cho vấn đề đó, sử dụng một thủ tục phức tạp được gọi là “điều chỉnh ngân sách” (reconciliation) vốn chỉ cần một đa số tối thiểu. Họ sẽ phải vượt qua hai rào cản lớn: chỉ những biện pháp liên quan đến ngân sách mới có thể được thông qua bằng quy trình điều chỉnh này, và phải thuyết phục được đủ số đảng viên Cộng hòa tại Hạ viện không phá hỏng kế hoạch này.

Và Iran có thể trở thành một sự sao nhãng không mong muốn. Tuần trước, các thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ đã thề sẽ thúc đẩy một cuộc bỏ phiếu về việc có nên hạn chế khả năng phát động chiến tranh mà không cần sự chấp thuận của Quốc hội của Donald Trump hay không. Sự sụp đổ của các cuộc đàm phán hòa bình hồi cuối tuần qua càng làm cho vấn đề này trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Các nhà lãnh đạo Đảng Cộng hòa có thể sẽ phải chật vật để xử lý nhiều vấn đề cùng một lúc.

Giáo hoàng tìm thấy đoàn chiên mới ở châu Phi

Nhiệm kỳ Giáo hoàng của Leo XIV – vị Giáo hoàng người Mỹ đầu tiên – đã có một khởi đầu đầy chông gai. Những tuyên bố tự do của Ngài về biến đổi khí hậu và người di cư, cũng như những lời chỉ trích đối với cuộc chiến của Mỹ ở Iran, đã chọc giận những tín đồ Công giáo ủng hộ phong trào MAGA và dẫn đến nhiều báo cáo về sự rạn nứt giữa chính quyền Trump và Vatican.

Do đó, chuyến công du qua bốn quốc gia châu Phi của Giáo hoàng Leo, bắt đầu vào hôm nay tại Algeria, sẽ là một sự giải tỏa đáng hoan nghênh. Đạo Công giáo hiện đang phát triển ở châu Phi nhanh hơn bất kỳ nơi nào khác. Lục địa này có thể trở thành nhà của một nửa số tín đồ Công giáo trên thế giới vào năm 2066. Ngoài ra, Giáo hội Công giáo ở châu Phi ít bị phân cực hơn so với ở những nơi khác, được nhìn nhận rộng rãi là một tổ chức ủng hộ dân chủ, và tương đối không bị vấy bẩn bởi những vụ bê bối lạm dụng tình dục đã đeo bám các nhà thờ ở phương Tây. Giáo hoàng Leo được kỳ vọng sẽ tận dụng chuyến công du nước ngoài lớn đầu tiên của mình để truyền tải một thông điệp về hòa bình và lòng thương người nghèo. Chắc chắn châu Phi sẽ đón nhận thông điệp này, ngay cả khi Mỹ không làm vậy.

Theo Nghiên Cứu Quốc Tế