Stop Expansionism - Chống Bành Trướng

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Pete Hegseth tuyên bố rằng Mỹ và Israel sẽ sớm giành quyền kiểm soát không phận Iran và mang đến “sự chết chóc và hủy diệt cả ngày dài.” Ông cho biết cuộc chiến đang bước vào một giai đoạn mới với “những làn sóng tấn công lớn hơn.” Ông cũng nói rằng một tàu ngầm của Hải quân Mỹ đã đánh chìm một tàu chiến Iran ở Ấn Độ Dương. Ông gọi đây là lần đầu tiên Mỹ đánh chìm tàu địch bằng ngư lôi kể từ sau Thế chiến II.

Thượng viện Mỹ bác bỏ một dự luật yêu cầu Quốc hội phải phê duyệt các hoạt động quân sự của Donald Trump tại Iran. Kết quả này đã được dự đoán trước; Hạ viện sẽ tiến hành bỏ phiếu vào hôm nay. Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Iran đã bác bỏ tuyên bố của Nhà Trắng rằng cuộc tấn công phủ đầu của Mỹ là cần thiết vì Trump có “cảm giác” rằng Iran sẽ ra đòn trước. Bộ này cho rằng Trump đang hành động “thay mặt cho Israel.”

Các nhóm người Kurd gốc Iran có trụ sở tại Iraq được cho là đang cân nhắc tham chiến. Các nhóm này đã đối đầu với chế độ Iran trong một cuộc xung đột kéo dài hàng thập kỷ nhằm giành quyền tự trị lớn hơn. Đảng Tự do Kurdistan xác nhận đã đàm phán với Mỹ và cho biết một số lực lượng của họ đang trong tình trạng sẵn sàng. Nếu được triển khai, họ sẽ là lực lượng bộ binh đầu tiên tham gia vào cuộc chiến.

Trung Quốc đặt ra một mục tiêu tăng trưởng thiếu ấn tượng cho năm 2026 là 4,5-5% tại Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (Quốc hội). Đây là mục tiêu thấp nhất kể từ năm 1991. Năm ngoái, nước này nhắm tới mục tiêu tăng trưởng 5% (và không có gì ngạc nhiên khi họ đạt được chính xác con số đó). Mục tiêu khiêm tốn này được đưa ra bất chấp tình trạng giảm phát kéo dài và tỷ lệ thanh niên thất nghiệp ở mức cao, cả hai đều là minh chứng cho thấy Trung Quốc lẽ ra nên đặt mục tiêu cao hơn.

Bài đang hot

Thế giới hôm nay: 13/02/2026

Quá trình bỏ phiếu đã bắt đầu trong cuộc tổng tuyển cử đầu tiên của Nepal kể từ khi cuộc cách mạng do sinh viên lãnh đạo vào tháng 9 buộc KP Sharma Oli phải từ chức thủ tướng. Cuộc nổi dậy bắt nguồn từ sự bất mãn sâu rộng đối với ba đảng phái thống trị của Nepal. Một đảng thứ tư mới thành lập do Balendra Shah, cựu rapper chuyển hướng sang làm thị trưởng Kathmandu, lãnh đạo, được kỳ vọng sẽ giành chiến thắng áp đảo.

Vladimir Putin ám chỉ rằng Nga có thể ngừng cung cấp khí đốt tự nhiên cho châu Âu để ưu tiên “các thị trường khác” sẵn sàng trả giá cao hơn. EU đã cắt giảm mạnh lượng khí đốt nhập khẩu từ Nga vào tháng 12 và cam kết sẽ chấm dứt hoàn toàn vào năm 2027. Tổng thống Nga cho biết chính phủ của ông sẽ cân nhắc kỹ vấn đề này, nhưng nước này sẽ tiếp tục cung cấp khí đốt cho Serbia, Hungary, và Slovakia.

Cảnh sát Anh bắt giữ ba người đàn ông vì tình nghi làm gián điệp cho Trung Quốc. Một trong số các nghi phạm là chồng của nghị sĩ Công Đảng Joani Reid, nhưng bà phủ nhận việc biết về các hoạt động của chồng mình. Năm ngoái, công tố viên hàng đầu của Anh đã hủy bỏ vụ án đối với hai người đàn ông khác bị buộc tội tuồn “thông tin nhạy cảm về chính trị” cho Trung Quốc. Những người chỉ trích đã cáo buộc Thủ tướng Anh Keir Starmer đang quá mềm mỏng với Trung Quốc.

Con số trong ngày: 18 triệu, là số lượng người đã di cư đến Mỹ từ Nam và Đông Âu trong khoảng thời gian từ năm 1890 đến 1919.

TIÊU ĐIỂM

Chiến tranh Iran có ý nghĩa gì đối với quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Donald Trump chưa bao giờ che giấu sự khinh miệt của mình đối với những đồng minh châu Âu mà ông cho là thức tỉnh (woke), kém cỏi, và yêu chuộng hòa bình mù quáng. Và như để xác nhận những lo ngại tồi tệ nhất của ông, Tổng thống Pháp đã công khai lên án các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran vì vi phạm luật pháp quốc tế. Về phần mình, Thủ tướng Tây Ban Nha, Pedro Sánchez, gọi đó là “một thảm họa” và đã từ chối cho phép máy bay Mỹ cất cánh từ các căn cứ do hai nước đồng vận hành, giống như Thủ tướng Anh Sir Keir Starmer đã làm lúc đầu. Tổng thống Mỹ đe dọa sẽ cắt đứt thương mại với Tây Ban Nha và mỉa mai rằng Keir “không phải Winston Churchill.”

Anh sau đó đã cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của mình, dù chỉ cho các hoạt động phòng thủ, và đang điều một tàu chiến đến Síp, nơi nước này có một căn cứ. Suy cho cùng, Anh vẫn là quốc gia chịu tổn thất nhiều nhất nếu quan hệ “đặc biệt” này bị rạn nứt. Pháp cũng đang cử một tàu sân bay đến Địa Trung Hải. Các quốc gia châu Âu vốn đã rục rịch chuẩn bị cho một tương lai ít phụ thuộc hơn vào Mỹ. Cuộc cãi vã tồi tệ này sẽ chỉ thúc đẩy điều đó diễn ra nhanh hơn.

Giai đoạn tiếp theo của cuộc chiến

Trong lúc Mỹ và Israel chuẩn bị tấn công Iran, các nhà hoạch định quân sự đã lập ra ba danh sách mục tiêu. Danh sách ngắn nhất là các địa điểm sẽ bị tấn công trong làn sóng không kích đầu tiên vào ngày 28/02, bao gồm văn phòng của lãnh tụ tối cao Ali Khamenei. Tiếp theo là danh sách các mục tiêu ưu tiên cao trong 100 giờ đầu tiên của cuộc chiến. Các vị tướng không chắc liệu Donald Trump có muốn tiếp tục chiến đấu qua thời điểm đó hay không.

Giờ đây, họ đang nhắm tới một danh sách dài hơn nhiều, gồm các mục tiêu có độ ưu tiên thấp hơn. Những mục tiêu này bao gồm hàng ngàn căn cứ quân sự, nhà máy và các địa điểm liên quan đến basij, lực lượng dân quân của chế độ. Mục đích là ép chế độ này phải khuất phục, hoặc kéo hàng triệu người xuống đường để lật đổ nó. Nhưng nền kinh tế toàn cầu đang phải chịu một đòn giáng mạnh do giá năng lượng tăng cao. Và các đồng minh trong khu vực của Mỹ đang dần cạn kiệt tên lửa đánh chặn để chống lại các cuộc không kích của Iran. Câu hỏi đặt ra là liệu Trump sẽ dốc toàn lực đi tới cùng, hay sẽ tuyên bố dừng lại.

Vụ rò rỉ rắc rối tại Anthropic

Anthropic đang vội vã tìm cách cứu vãn quan hệ vốn đã đầy trắc trở với chính quyền Trump, sau khi một bản ghi nhớ từ người đứng đầu phòng thí nghiệm AI này, Dario Amodei, bị rò rỉ. Anthropic đang mâu thuẫn với Bộ Chiến tranh xoay quanh các yêu cầu buộc công ty phải đồng ý với “mọi mục đích sử dụng hợp pháp” đối với các hệ thống AI của mình. Amodei đã lo ngại trước việc các hệ thống của công ty có khả năng bị sử dụng để chế tạo vũ khí tự trị hoặc phục vụ cho việc giám sát hàng loạt trong nước.

Trong bức thư rò rỉ, Amodei đổ lỗi cuộc tranh cãi này là do ông đã không dành “những lời ca ngợi kiểu độc tài” cho Tổng thống. Nhưng ông lại dành những lời chỉ trích gay gắt nhất cho sếp cũ của mình là Sam Altman. Công ty của ông Altman, OpenAI, đã đạt được một thỏa thuận với Lầu Năm Góc ngay sau khi chính phủ đe dọa sẽ phân loại Anthropic là “rủi ro chuỗi cung ứng” – một hạn chế thương mại đầy rắc rối.

OpenAI thừa nhận thỏa thuận của họ có vẻ mang tính cơ hội, nhưng khẳng định họ đã thiết lập các rào cản riêng cho việc sử dụng AI của mình. Amodei gọi tuyên bố đó là “dối trá,” nói rằng các biện pháp bảo vệ kỹ thuật mà OpenAI đề xuất để chống lại việc giám sát hàng loạt chỉ là “vở kịch an toàn” và nhân viên của công ty này là “một đám người cả tin.” Việc ông nổi giận có lẽ khó có thể giúp ích cho nỗ lực được đồn đoán của Anthropic nhằm đàm phán lại với Lầu Năm Góc.

Người Ukraine mất quy chế đặc biệt tại Ba Lan

Suốt bốn năm qua, người tị nạn Ukraine ở Ba Lan đã được bảo vệ bởi một đạo luật khẩn cấp, cung cấp cho họ dịch vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng và giúp họ dễ dàng khởi nghiệp hơn. Điều đó nay không còn nữa. Một đạo luật mới, có hiệu lực vào hôm nay, sẽ đặt khoảng 1,6 triệu người Ukraine tại Ba Lan dưới sự quản lý của các quy định về nhập cư và bảo vệ tạm thời. Hầu hết người Ukraine sẽ không còn đủ điều kiện được chăm sóc y tế miễn phí, trừ phi họ đóng tiền vào hệ thống công hoặc mua bảo hiểm. Những người thuộc diện chương trình bảo vệ tạm thời của Ba Lan sẽ có thời gian đến tháng 03/2027 để xin giấy phép cư trú.

Chính phủ Ba Lan giờ đây muốn đối xử với người Ukraine ít giống như người tị nạn hơn và xem họ giống như những cư dân cấu thành một phần không thể thiếu của lực lượng lao động. (Tỷ lệ có việc làm của người Ukraine hiện cao hơn mức trung bình toàn quốc). Động thái này cũng được kỳ vọng sẽ ngăn chặn thái độ ác cảm ngày càng tăng của công chúng đối với người Ukraine. Các cuộc thăm dò cho thấy tỷ lệ người Ba Lan ủng hộ việc tiếp nhận người tị nạn từ quốc gia láng giềng đang chìm trong chiến tranh đã giảm mạnh, từ mức 94% khi cuộc chiến mới bắt đầu xuống còn 46% như hiện nay.

JD.com của Trung Quốc tiến ra toàn cầu

Người mua sắm ở Anh sẽ sớm có thể nhận hàng tạp hóa được giao bởi Joybuy, một công ty con của tập đoàn thương mại điện tử Trung Quốc JD.com. Ngành bán lẻ trực tuyến nhộn nhịp của Trung Quốc đang ngày càng gặt hái nhiều thành công trên phạm vi toàn cầu. Người Mỹ rất thích mua sắm trên nền tảng thời trang nhanh Shein (ngay cả khi một số chính phủ châu Âu cảnh giác với công ty này). Và TikTok Shop vẫn do ByteDance của Trung Quốc điều hành, bất chấp một thỏa thuận gần đây quy định rằng thuật toán chính của ứng dụng chia sẻ video này tại Mỹ phải được kiểm soát trong nước. Trong khi đó, tại Nam Mỹ, các công ty như Meituan và DiDi đang cạnh tranh gay gắt trên thị trường giao hàng.

Liệu JD có đủ năng lực để cạnh tranh hay không? Các nhà đầu tư sẽ biết rõ hơn vào hôm nay khi công ty này báo cáo thu nhập. Dù vậy, trọng tâm chính của họ có lẽ vẫn là ở Trung Quốc. JD đã vướng vào một cuộc chiến giao hàng với các đối thủ trong nước kể từ đầu năm 2025. Hơn nữa, tập đoàn này vẫn chưa hoàn toàn bắt kịp trào lưu AI. Điều đó có thể làm giảm bớt sự hào hứng của các nhà đầu tư, bất kể tập đoàn này có những kế hoạch hào nhoáng đến đâu cho việc mở rộng ra toàn cầu.

Tags: Do Thái, Hoa kỳ, tin tức thế giới, Trung Đông