Stop Expansionism - Chống Bành Trướng

Hội thảo đầu tư hiếm hoi tại Tokyo được tổ chức trong bối cảnh cảnh báo về sự “sụp đổ” nhân đạo.

Một thợ đang sửa một chiếc xe trên đường phố Havana vào ngày 30 tháng 1, trong bối cảnh người dân Cuba phải đối mặt với tình trạng mất điện và giá cả thực phẩm, nhiên liệu tăng cao. © ReutersKENJI KAWASE

Ngày 6 tháng 2 năm 2026, 17:02 JST

TOKYO — Chính phủ Cuba đang gấp rút đa dạng hóa và tăng cường quan hệ với châu Á, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump gia tăng áp lực lên quốc đảo Caribe này sau cuộc tấn công vào Venezuela.

Mặc dù Trung Quốc là đồng minh truyền thống và là nguồn đầu tư trực tiếp hàng đầu, Havana đang tìm cách thu hút Nhật Bản và các nước khác, với hy vọng thu hút nguồn vốn nước ngoài rất cần thiết bằng cách đơn giản hóa các quy định và thủ tục.

“Chúng tôi đang tìm kiếm những cơ hội kinh doanh bền vững,” bà Gisela Beatriz Garcia Rivera, Đại sứ Cuba tại Nhật Bản, phát biểu trước vài chục doanh nhân và quan chức chính phủ địa phương tại Đại sứ quán nước này ở Tokyo hôm thứ Năm. Bà đã chủ trì một hội thảo để giải thích các chính sách đầu tư mới nhất của chính phủ, được giới thiệu vào tháng 11 tại Hội chợ Quốc tế Havana thường niên lần thứ 41.

Cuba, quốc gia chịu lệnh cấm vận của Mỹ trong nhiều thập kỷ, là một nhà nước cộng sản độc đảng nổi tiếng với sự kiểm soát chặt chẽ và đàn áp của chính phủ. Tổ chức giám sát Freedom House xếp Cuba vào nhóm “không tự do”, với số điểm chỉ 10 trên thang điểm 100, nằm giữa Iran và Trung Quốc.

Nhưng từ góc nhìn của chính phủ Cuba, những thời điểm khó khăn đã thúc đẩy một số biện pháp mang tính đột phá.

Theo các bước được nêu tại hội thảo, nghiên cứu khả thi không còn cần thiết nữa, và việc nộp kế hoạch kinh doanh có thể thay thế cho đơn xin đầu tư, trong khi thời gian đánh giá sẽ được rút ngắn hơn một nửa xuống còn bảy ngày. Havana hiện cho phép các nhà đầu tư nước ngoài tuyển dụng trực tiếp nhân viên địa phương mà không cần thông qua cơ quan việc làm của chính phủ, và họ được phép trả tiền thưởng cho nhân viên địa phương bằng ngoại tệ – một phần trong nỗ lực nhằm đô la hóa một phần nền kinh tế địa phương.

Các nhà đầu tư nước ngoài cũng được phép nhập khẩu nhiên liệu trực tiếp bằng ngoại tệ, các quan chức cho biết.

Mười lĩnh vực cụ thể được xác định là ưu tiên, bao gồm sản xuất lương thực, xây dựng, chế tạo, khai thác mỏ, thăm dò dầu khí, công nghệ sinh học, logistics và du lịch. Chính phủ đã giới thiệu tổng cộng 426 dự án tiềm năng như những “cơ hội mới” cho các nhà đầu tư nước ngoài, chủ yếu trong các lĩnh vực này, ước tính tổng giá trị là 31,152 tỷ đô la Mỹ.

Người dân chiêm ngưỡng một chiếc xe điện của nhà sản xuất ô tô Trung Quốc GAC tại Hội chợ Quốc tế Havana lần thứ 41 vào ngày 25 tháng 11 năm 2025. © Reuters

Nhật Bản là một địa điểm khá bất thường cho hội thảo đầu tư của Cuba, vì hiện tại không có dòng vốn đầu tư trực tiếp nào từ quốc gia châu Á này. Theo ông Roberto La O, tham tán kinh tế và thương mại tại đại sứ quán, Cuba hiện có 376 dự án đầu tư nước ngoài đang được triển khai từ 40 quốc gia. Trung Quốc đứng đầu danh sách, tiếp theo là Mexico, Ý, Việt Nam, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Úc, Slovakia, Nga, Canada, Chile và Hàn Quốc.

Ông La O nói: “Tôi hy vọng một ngày nào đó sẽ có khoản đầu tư từ Nhật Bản sau một hội thảo đầu tư như thế này.”

Mặc dù Nhật Bản là đồng minh thân cận của Mỹ, nhưng nước này không nằm trong danh sách các lệnh trừng phạt kinh tế và cấm vận do Washington dẫn đầu đối với Cuba, và mối quan hệ ngoại giao song phương vẫn không hề gián đoạn kể từ năm 1929, ba thập kỷ trước cuộc cách mạng Cuba do Fidel Castro lãnh đạo.

Tuy nhiên, việc hợp tác với Cuba tiềm ẩn rủi ro bị trừng phạt thứ cấp, đặc biệt là hiện nay, sau khi Trump ban hành sắc lệnh khẩn cấp vào ngày 29 tháng 1 tuyên bố nước này là mối đe dọa an ninh quốc gia và đe dọa áp thuế bổ sung đối với các nước khác cung cấp dầu cho Cuba.

Đại sứ Cuba tại Nhật Bản, Gisela Beatriz Garcia Rivera, phát biểu tại đại sứ quán nước này ở Tokyo vào ngày 5 tháng 2. (Ảnh của Kenji Kawase)

Dưới thời Tổng thống Nicolas Maduro, Cuba phụ thuộc rất nhiều vào dầu mỏ từ Venezuela trước khi ông bị bắt trong cuộc đột kích của Mỹ vào ngày 3 tháng 1. Sự thay đổi quyền lực đột ngột trong khu vực đã làm dấy lên những cảnh báo về một cuộc khủng hoảng ở Cuba.

Ông Stephane Dujarric, người phát ngôn của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres, cho biết hôm thứ Năm: “Tôi có thể nói với các bạn rằng Tổng thư ký vô cùng lo ngại về tình hình nhân đạo ở Cuba, tình hình này sẽ xấu đi, và nếu không sụp đổ, thì sẽ tiếp diễn nếu nhu cầu dầu mỏ của nước này không được đáp ứng.”

Tổng thống Cuba Miguel Diaz-Canel hôm thứ Năm cho biết chính phủ của ông đang chuẩn bị đưa ra các biện pháp mới để đối phó với cuộc khủng hoảng kinh tế và xã hội hiện nay. Ông kêu gọi đàm phán với ông Trump, với một số điều kiện nhất định.

“Cuba sẵn sàng tham gia đối thoại, nhưng với yêu cầu duy nhất là chính phủ Mỹ không được can thiệp vào công việc nội bộ của Cuba, cũng như không được làm suy yếu chủ quyền của chúng tôi”, ông Diaz-Canel nói.

Tại hội thảo đầu tư ở Tokyo, ông La O thuộc đại sứ quán đã tránh trả lời trực tiếp câu hỏi về nguy cơ các nhà đầu tư ở Cuba có thể gặp rắc rối với Mỹ.

Một tàu chở dầu đi qua vịnh Havana trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Cuba leo thang sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ ngăn chặn dầu mỏ và tiền của Venezuela đến quốc đảo này vào ngày 11 tháng 1. © Reuters

Về phần mình, Trung Quốc đã tuyên bố rõ ràng rằng họ đứng về phía Cuba.

Hôm thứ Năm, Ngoại trưởng Vương Nghị đã nói với người đồng cấp Cuba, ông Bruno Rodriguez, tại Bắc Kinh rằng Trung Quốc “kiên quyết ủng hộ việc bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia của Cuba, và phản đối bất kỳ sự can thiệp phi lý nào của các thế lực bên ngoài nhằm tước đoạt quyền sinh tồn và phát triển của người dân Cuba”, theo trang web của Bộ Ngoại giao Trung Quốc.

Ông Vương cũng cam kết sẽ “tiếp tục hỗ trợ và giúp đỡ hết khả năng của mình”. Cho đến nay, Bắc Kinh đã cam kết viện trợ tài chính khẩn cấp 80 triệu đô la và vận chuyển tổng cộng 60 tấn gạo cho chính phủ Cuba.

Ngày 5 tháng 2, Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodriguez gặp gỡ người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị tại Bắc Kinh. (Ảnh chụp màn hình từ trang web của Bộ Ngoại giao Trung Quốc)

Mặc dù Trung Quốc đang ủng hộ Cuba và vẫn là nhà đầu tư hàng đầu, nhưng dữ liệu cho thấy sự quan tâm dành cho đồng minh cộng sản lâu năm này đang giảm dần so với các quốc gia còn lại ở Mỹ Latinh.

Theo số liệu thống kê hàng năm về đầu tư trực tiếp nước ngoài của Trung Quốc được công bố vào tháng 9, tính đến cuối năm 2024, tổng vốn đầu tư của Trung Quốc vào Cuba chỉ đạt 30,59 triệu USD, một con số nhỏ so với tổng vốn đầu tư vào khu vực Mỹ Latinh là 567,71 tỷ USD. Số vốn đầu tư vào Cuba năm 2023 cao hơn nhiều, gần 285 triệu USD, trong khi đó, tài liệu này cũng nêu rõ có những “điều chỉnh” không rõ lý do đối với các số liệu lịch sử.

Nhu cầu đầu tư của Trung Quốc vào Cuba rõ ràng thấp hơn so với các quốc gia khác trong khu vực, như Mexico, Peru, Brazil, Argentina, Panama, Chile, Colombia và Ecuador, mặc dù phần lớn vốn đầu tư đổ vào các thiên đường thuế ở Quần đảo Cayman và Quần đảo Virgin thuộc Anh. 

Bỏ qua những lời lẽ chính trị, các số liệu này nhấn mạnh nhu cầu của Cuba trong việc thu hút nhiều nhà đầu tư hơn, chẳng hạn như Nhật Bản, khi nước này đang chịu áp lực từ chính sách của Trump.

Nikkei Asia

Tags: Cuba, Hoa kỳ, Nhật, tin tức thế giới