Stop Expansionism - Chống Bành Trướng

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Nhiều người thiệt mạng trong ngày biểu tình thứ năm do nền kinh tế đang ốm yếu của Iran. Người biểu tình đã đụng độ với lực lượng an ninh tại nhiều nơi trên cả nước. Truyền thông nhà nước cho biết ít nhất ba người đã chết tại thành phố Azna ở phía tây khi một đám đông cố gắng xông vào đồn cảnh sát. Tổng thống Iran, Masoud Pezeshkian, nói rằng chính phủ của ông sẽ hành động để “giải quyết vấn đề sinh kế của người dân”.

Thụy Sĩ tuyên bố 5 ngày quốc tang sau vụ hỏa hoạn tại một quán bar khiến 40 người thiệt mạng và khoảng 115 người khác bị thương. Đám đông đã tụ tập tại quán bar ở Crans-Montana, một điểm du lịch nổi tiếng, để đón Giao thừa. Tổng thống Thụy Sĩ, Guy Parmelin, cho biết phần lớn những người thiệt mạng là thanh thiếu niên. Nguyên nhân vụ cháy vẫn đang được điều tra, nhưng cảnh sát tin rằng đây là một tai nạn.

Mỹ hạ mức thuế quan mà họ dự định áp lên mì ống nhập khẩu từ Ý. Chính quyền Trump trước đó cáo buộc các công ty mì ống của Ý bán phá giá và đe dọa áp mức thuế 92%. Nhưng giờ đây, các quan chức tin rằng các công ty này đã giải quyết được những lo ngại của họ và đồng ý đưa mức thuế xuống còn từ 2%-14%. Nhà Trắng cũng hoãn việc tăng thuế đối với một số sản phẩm nội thất nhất định.

Cổ phiếu của BYD tăng sau khi hãng xe điện Trung Quốc báo cáo doanh số 4,6 triệu xe trong năm 2025. Con số này bao gồm 2,3 triệu xe thuần điện, đồng nghĩa là hãng đang ở vị thế sẵn sàng vượt qua Tesla để trở thành nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới. Hãng xe của Mỹ sẽ báo cáo kết quả trong hôm nay. Tuy nhiên, BYD đang phải đối mặt với những thách thức lớn tại quê nhà khi các đối thủ địa phương, như Xiaomi và Geely, đang dần chiếm lấy thị phần của họ.

Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky, tuyên bố Nga đã phóng hơn 200 máy bay không người lái vào đất nước ông trong đêm Giao thừa, với nhiều chiếc nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng. Các quan chức cho biết lực lượng phòng không Ukraine đã bắn hạ phần lớn số đó. Trong khi đó, Nga cáo buộc Ukraine thực hiện một cuộc tấn công vào các khu vực bị chiếm đóng ở Kherson, làm 24 người thiệt mạng. Lực lượng vũ trang Ukraine vẫn chưa đưa ra bình luận.

Sân bay Aden của Yemen đóng cửa khi mâu thuẫn giữa Ả Rập Saudi và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) gia tăng. Chính phủ Yemen do người Saudi hậu thuẫn đã kêu gọi hạn chế các chuyến bay đến UAE để trả đũa việc UAE hỗ trợ phe ly khai ở miền nam nước này. Tuy nhiên, các quan chức có liên quan đến phe ly khai được cho là đã quyết định đóng cửa toàn bộ sân bay thay vì làm theo yêu cầu. Ả Rập Saudi gần đây cũng thực hiện các cuộc tấn công vào các mục tiêu liên quan đến UAE tại Yemen.

Zohran Mamdani thề sẽ “cai trị như một người theo chủ nghĩa xã hội dân chủ” sau khi tuyên thệ nhậm chức thị trưởng Thành phố New York. Tại lễ tuyên thệ diễn ra trong một ga tàu điện ngầm bỏ hoang dưới Tòa thị chính, vị chính trị gia 34 tuổi cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của giao thông công cộng đối với chương trình nghị sự của mình. Ông tuyên bố bổ nhiệm Mike Flynn, một nhà quy hoạch đô thị, làm ủy viên giao thông của New York.

Con số trong ngày: 2,8 tỷ USD, là chi phí ước tính của ba tàu ngầm do Saab chế tạo mà Ba Lan đã đồng ý mua vào tháng 11 để bảo vệ vùng Baltic.

TIÊU ĐIỂM

Tác động của Vladimir Putin lên Donald Trump

Cuối tuần này, đại diện từ “liên minh những người sẵn sàng” (coalition of the willing), một nhóm các đồng minh của Ukraine, sẽ tập trung tại Kyiv. Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky, dự kiến sẽ tóm tắt cho họ nội dung cuộc đàm phán gần đây của ông với Donald Trump về kế hoạch hòa bình 20 điểm, vốn xuất hiện sau một tháng ngoại giao con thoi giữa Ukraine, Châu Âu, và Mỹ. Bằng cách khen ngợi kế hoạch này, Zelensky đang cố gắng giữ cho Tổng thống Mỹ đứng về phía mình nhiều nhất có thể. Trọng tâm chính của ông là thời hạn và sức mạnh của các đảm bảo an ninh mà Ukraine cần.

Nhưng xen kẽ giữa các cuộc đàm phán đó, Trump lại có những cuộc điện đàm dài với Vladimir Putin. Trong cuộc gọi thứ hai, Tổng thống Mỹ dường như đã tin vào tuyên bố của Tổng thống Nga, rằng Ukraine đã cố gắng ám sát Putin bằng cách phát động một cuộc tấn công máy bay không người lái vào một trong những dinh thự của ông. Vẫn chưa có bất kỳ bằng chứng nào chứng minh cuộc tấn công này, và Ukraine cũng kịch liệt phủ nhận. Điều không còn nghi ngờ gì nữa là khả năng của Putin trong việc tác động đến suy nghĩ của Trump.

(Ý kiến: đây chỉ là suy luận của tác giả. Nhiệm vụ một nhà môi giới là tìm cách cho hai bên ngồi vào bàn hội nghị, sau đó tùy trường hợp bà bàn thảo. Làm cho Putin, một người độc tài, ranh mãnh chấp nhận ngồi vào họp là một nghệ thuật khó khăn).

Cái bẫy về khả năng chi trả của Mỹ

Zohran Mamdani vừa tuyên thệ nhậm chức thị trưởng Thành phố New York vào sáng sớm ngày đầu năm mới. Nhân vật theo chủ nghĩa xã hội dân chủ này đã thăng tiến như vũ bão: chưa đầy một năm trước, ông chỉ là một nghị sĩ ít tên tuổi đang cố gắng thu hút sự chú ý bằng các video có ngôn từ mạnh mẽ trên mạng xã hội. Một trong các video lan truyền của ông tập trung vào việc giá một suất cơm gà trên phố tăng cao. Ông đổ lỗi rằng “lạm phát đồ ăn Halal” là do chi phí nguyên liệu cao hơn và các rào cản hành chính.

Mamdani chọn đánh mạnh vào các vấn đề chi phí sinh hoạt trước các đảng viên Dân chủ khác. Nhưng “khả năng chi trả” đã trở thành một thông điệp chính trị đầy kích động. Cử tri dường như đồng ý rằng nước Mỹ đang chịu đựng một cuộc khủng hoảng về khả năng chi trả. Nhưng quan niệm rằng người Mỹ mua được ít hơn so với trước đây về cơ bản là sai. Tại các thành phố như New York và San Francisco, nhà ở thực sự là quá sức chi trả bởi vì nguồn cung quá thấp. Nhưng tiền lương từ lâu đã tăng nhanh hơn giá cả trên khắp các phân khúc thu nhập. Khi các chính trị gia chạy đua để giảm chi phí, họ có thể sẽ viện đến những ý tưởng gây hại.

Tesla chuyển hướng khỏi xe điện

Tesla đã phá vỡ thông lệ trong tuần này. Trong một động thái đón đầu, nhà sản xuất xe điện vừa công bố một ước tính bi quan từ bên ngoài về số lượng giao hàng năm 2025. Các dự báo trung bình của các nhà phân tích cho thấy Tesla sẽ giao 422.850 xe trong quý IV, giảm 15% so với một năm trước. Họ cũng dự đoán doanh số hàng năm sẽ giảm khoảng 8%, xuống còn 1,64 triệu xe. Đây là lần đầu tiên công ty chịu cảnh doanh số giảm trong hai năm liên tiếp. Tesla dự kiến công bố số liệu chính thức của mình sớm nhất vào hôm nay.

Công ty của Elon Musk có thể đang bán ít xe điện hơn, bị kéo chân bởi cầu giảm và cạnh tranh gia tăng từ các đối thủ như BYD của Trung Quốc. Nhưng Musk có vẻ ít quan tâm đến việc sản xuất xe hơi hơn là phát triển robotaxi (taxi tự lái) và robot hình người. Các cuộc thử nghiệm taxi tự lái đang được mở rộng tại Mỹ và một loại xe chuyên dụng dự kiến sẽ được bán ra vào cuối năm 2026. Nhưng những kế hoạch vĩ mô của Musk thường đi kèm với sự chậm trễ đáng kể.

Một kỷ nguyên mới trong phát trực tuyến

Daniel Ek, người đồng sáng lập Spotify gần 20 năm trước, đã rời ghế giám đốc điều hành của dịch vụ phát trực tuyến này trong tuần qua. Có lẽ hiếm ai có ảnh hưởng lớn đến ngành công nghiệp âm nhạc như người đàn ông Thụy Điển 42 tuổi này. Khi Spotify ra đời vào năm 2006, doanh số bán đĩa CD đang sụp đổ trong lúc người nghe tải chuyển sang nhạc từ các nền tảng lậu như Napster. Mô hình đăng ký thuê bao của Spotify – với giá khoảng 10 đô la mỗi tháng để “thuê” gần như toàn bộ âm nhạc trên thế giới – đã nhanh chóng phổ biến, nâng doanh thu của ngành lên mức kỷ lục.

Spotify hiện vẫn là công ty dẫn đầu về phát trực tuyến âm thanh. Nhưng họ đang phải đối mặt với sự cạnh tranh từ Apple, Amazon, và YouTube, một nền tảng video cũng phát nhạc và đã trở thành lựa chọn yêu thích của người nghe podcast. Spotify đang đáp trả bằng cách lấn sân sang lãnh địa của YouTube, trình chiếu các video âm nhạc và video-podcast trong ứng dụng của mình. Các đồng CEO mới của nền tảng này, Gustav Soderstrom và Alex Norstrom, chịu trách nhiệm cho quá trình chuyển đổi này. Nhưng Ek vẫn giữ vai trò chủ tịch điều hành, để giúp định hướng công ty trong kỷ nguyên nơi mà phương tiện âm thanh và hình ảnh đang hội tụ.

Theo The Economist

Từ Nghiên Cứu Quốc Tế

Tags: Biển Đông, Hoa kỳ, Iran, Nga, tin tức thế giới, Trung cộng, Ukraine