Thế giới hôm nay: 02/02/2026 (The Economist)


Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Lãnh đạo tối cao của Iran, Ayatollah Ali Khamenei, cảnh báo Mỹ rằng một cuộc tấn công vào đất nước ông sẽ châm ngòi cho một cuộc “chiến tranh khu vực,” trong khi các quan chức ra tín hiệu rằng họ sẽ tham gia đàm phán để cố gắng tránh hành động quân sự. Trước đó, Donald Trump nói Iran đang “thảo luận nghiêm túc” với Mỹ. Ông đã cử một lực lượng hải quân đáng kể đến khu vực và đe dọa tấn công Iran nếu nước này không từ bỏ chương trình hạt nhân.

Peter Mandelson từ chức khỏi Công Đảng Anh. Hôm thứ Sáu, Bộ Tư pháp Mỹ công bố hồ sơ cho thấy Jeffrey Epstein đã trả 75.000 đô la vào các tài khoản liên quan đến nhân vật cấp cao này. Mandelson khẳng định điều đó là “sai sự thật” nhưng muốn tránh gây “thêm rắc rối,” và nói thêm rằng ông hối tiếc về quan hệ của mình với tên tội phạm tình dục đã qua đời. Năm ngoái, Mandelson đã bị cách chức Đại sứ Anh tại Mỹ vì mối liên hệ với Epstein.

Trump cho biết ông sẽ đóng cửa Trung tâm Biểu diễn Nghệ thuật John F. Kennedy trong hai năm kể từ tháng 7. Tổng thống nói việc này là nhằm trùng tu khu phức hợp văn hóa ở Washington, D.C. Hồi tháng 12, hội đồng quản trị của Trung tâm Kennedy đã đổi tên để đưa tên Trump vào. Kể từ đó, hàng loạt nghệ sĩ bất bình đã rút khỏi các buổi hòa nhạc tại đây.

Giá vàng và bạc tiếp tục giảm. Vàng giảm tới 6,3% trong hôm nay xuống dưới 4.600 đô la/ounce; bạc xuống dưới 75,10 đô la, từ mức cao nhất mọi thời đại là hơn 120 đô la vào tháng 1. Các nhà đầu tư đã đổ xô vào kim loại quý giữa bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng. Đợt bán tháo bắt đầu vào thứ Sáu sau khi Trump chọn Kevin Warsh, người có quan điểm ôn hòa, làm Chủ tịch Fed.

Bài đáng xem

11/01/1971: Cụm từ “Thung lũng Silicon” lần đầu tiên xuất hiện trên báo in

Israel bắt đầu “công tác chuẩn bị sơ bộ” để mở lại cửa khẩu biên giới Rafah giữa Ai Cập và Gaza. Một số lượng hạn chế người đi bộ dự kiến sẽ có thể ra vào vùng lãnh thổ này từ hôm nay. Lực lượng Israel đã kiểm soát cửa khẩu này kể từ tháng 05/2024. Các quan chức Palestine nói rằng các cuộc không kích của Israel đã giết chết ít nhất 30 người ở Gaza vào thứ Bảy.

Elon Musk tiết lộ rằng công ty tên lửa của ông, SpaceX, đã ngăn chặn các lực lượng vũ trang Nga “sử dụng trái phép” mạng lưới vệ tinh Starlink. Bình luận của ông được đưa ra sau khi các quan chức Ukraine nói rằng họ phát hiện máy bay không người lái của Nga được trang bị công nghệ của hãng này bay trên bầu trời Ukraine. Trong khi đó, một công ty năng lượng Ukraine cho biết một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Nga đã giết chết 12 thợ mỏ của họ tại thành phố phía đông Terenivka.

Những người tham dự Lễ trao giải Grammy đã công kích Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE). Bad Bunny, siêu sao người Puerto Rico, nói với đám đông rằng “chúng tôi không man rợ, chúng tôi không phải động vật, chúng tôi không phải người ngoài hành tinh.” Một số nghệ sĩ khác đeo ghim cài áo có dòng chữ “ICE OUT” (Loại bỏ ICE). Bad Bunny đã giành giải album hay nhất cho “Debí Tirar Más Fotos,” album tiếng Tây Ban Nha đầu tiên đạt giải thưởng này.

TIÊU ĐIỂM

Một tháng ảm đạm cho nền kinh tế Trung Quốc

Ở Trung Quốc, tháng 1 là một tháng khó so sánh. Có năm nó bị gián đoạn bởi kỳ nghỉ Tết Nguyên đán; có năm lại không. Điều đó đặt ra vấn đề cho các nhà thống kê Trung Quốc. Để tránh dữ liệu bị bóp méo do nghỉ lễ, họ thường không báo cáo số liệu tháng 1 cho hầu hết các chuỗi kinh tế chính thức. Sự thiếu hụt dữ liệu cứng vì thế làm tăng tầm quan trọng của Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng (PMI) hàng tháng, vốn dựa trên các khảo sát “mềm” hơn.

Hôm thứ Bảy, chỉ số PMI do Cục Thống kê Quốc gia công bố cho thấy sản xuất đã chậm lại trong tháng 1. Nhưng một chỉ số tư nhân được công bố trong hôm nay lại lạc quan hơn. Được tài trợ bởi RatingDog, một công ty nghiên cứu tín dụng, chỉ số thay thế này cho thấy sự mở rộng sản xuất khiêm tốn, được hỗ trợ bởi nhu cầu ngày càng tăng từ Đông Nam Á. Cả hai cuộc khảo sát đều báo cáo rằng giá đầu vào đang tăng, có lẽ do nỗ lực của chính phủ nhằm hạn chế sản xuất dư thừa trong các ngành công nghiệp thượng nguồn. Tết Nguyên đán sắp tới sẽ đánh dấu sự khởi đầu của năm con ngựa (Ngọ), theo 12 con giáp của Trung Quốc. Trong một số ngành công nghiệp, chính phủ đã bắt đầu “siết chặt dây cương.”

Iran tìm kiếm lối thoát với Mỹ

Lực lượng quân sự Mỹ đang tiếp tục đổ về Trung Đông. Tuần trước, Tổng thống Donald Trump đe dọa tấn công Iran nếu nước này không đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân và các vấn đề khác như sản xuất tên lửa. Trong những ngày gần đây, các máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler mới đã xuất hiện tại khu vực này. Các máy bay vận tải dường như cũng đang vận chuyển các hệ thống phòng không.

Ả Rập Saudi và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đã tuyên bố rằng họ sẽ không cho phép lãnh thổ hoặc không phận của mình được sử dụng cho bất kỳ cuộc tấn công nào vào Iran. Do đó, Jordan và Qatar đã trở thành những bệ phóng tiềm năng của Mỹ. Tuy nhiên, có những dấu hiệu cho thấy các bên đang tìm kiếm một lối thoát tiềm năng. “Trái ngược với những lời thổi phồng trong cuộc chiến truyền thông được dàn dựng,” Ali Larijani, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Iran, viết vào cuối tuần qua, “các sắp xếp mang tính cấu trúc cho đàm phán đang được thúc đẩy.” Về phần mình, Tổng thống Donald Trump cũng thừa nhận Iran “đang nghiêm túc đàm phán.” Ông hy vọng họ sẽ đàm phán “một điều gì đó có thể chấp nhận được.”

Lại một cuộc nội chiến nữa ở Nam Sudan?

Ngay sau khi Nam Sudan giành độc lập vào năm 2011, một cuộc nội chiến đã nổ ra, bắt nguồn từ sự kình địch giữa hai nhóm sắc tộc lớn nhất, Dinka và Nuer. Họ được dẫn dắt lần lượt bởi Salva Kiir, tổng thống đầu tiên của đất nước, và Riek Machar, cựu phó tổng thống. Vào thời điểm thỏa thuận chia sẻ quyền lực mong manh được ký kết vào năm 2018, khoảng 400.000 người đã thiệt mạng và đất nước bị tàn phá kinh hoàng. Giờ đây, Nam Sudan lại một lần nữa đứng bên bờ vực chiến tranh.

Cơ quan giám sát thỏa thuận hòa bình đã cảnh báo về “sự tái phát thành xung đột toàn diện.” Nguyên nhân là do một rạn nứt khác giữa Kiir (người vẫn là tổng thống) và Machar. Năm ngoái, Machar đã bị bắt vì cáo buộc liên quan đến một cuộc tấn công của lực lượng dân quân vào các lực lượng chính phủ và bị buộc tội phản quốc. Các lực lượng trung thành với Machar tuyên bố ông vô tội và đã chiếm giữ lãnh thổ từ tay nhà nước. Chính phủ đã ra lệnh cho quân đội phản ứng. Một cuộc chiến mới sẽ gây ra những hậu quả nhân đạo thảm khốc.

Theo Economist, từ Nghiên Cứu Quốc Tế

Overlay4

Khách vào thăm 15

Tags: , , , ,

Comments are closed.