Stop Expansionism - Chống Bành Trướng

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

FBI giành toàn quyền phụ trách cuộc điều tra về vụ một đặc vụ thuộc Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE) bắn chết Renee Nicole Good hôm thứ Tư tại Minneapolis, gạt các nhà điều tra địa phương sang một bên. Trong khi đó, J.D. Vance, Phó Tổng thống Mỹ, vẫn giữ nguyên luận điệu gây tranh cãi gay gắt rằng Good là một nhà tư tưởng cánh tả đã cố tình đâm xe vào các sĩ quan ICE. Trong một diễn biến khác, Lực lượng Tuần tra Biên giới đã bắn hai người ở Portland, Oregon; tình trạng của họ hiện chưa rõ.

Glencore và Rio Tinto nối lại các cuộc đàm phán về một thương vụ sáp nhập hoàn toàn bằng hoán đổi cổ phiếu, hứa hẹn tạo ra công ty khai thác mỏ lớn nhất thế giới với tổng giá trị thị trường hơn 200 tỷ USD. Các cuộc thảo luận trước đó đã đổ vỡ cách đây một năm. Ngành công nghiệp khai thác mỏ đang chạy đua để tích trữ đồng, kim loại vừa đạt mức giá kỷ lục hơn 13.300 USD/tấn vào đầu tuần này.

Các cuộc biểu tình lớn chống chính quyền bao trùm Tehran, thủ đô của Iran, và thành phố Mashhad. Nước này đã cắt internet sau khi Reza Pahlavi, con trai lưu vong của cố Quốc vương (shah), kêu gọi người dân Iran biểu tình “như một mặt trận thống nhất.” Các nhóm nhân quyền ước tính rằng chế độ Iran đã giết hại ít nhất 20 người kể từ khi các cuộc biểu tình bắt đầu vào ngày 28/12.

Ukraine báo cáo các vụ nổ trên khắp cả nước sau khi Nga nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng của họ. Ít nhất bốn người đã thiệt mạng tại thủ đô Kyiv, trong khi khu vực phía tây Lviv bị thiệt hại về “cơ sở hạ tầng quan trọng” với gần 80.000 ngôi nhà bị mất điện. Những nỗ lực tìm kiếm hòa bình vẫn tiếp tục: hôm qua, Volodymyr Zelensky, Tổng thống Ukraine, cho biết các đảm bảo an ninh thời hậu chiến đã “cơ bản sẵn sàng” để hoàn tất với Mỹ.

Cổ phiếu của MiniMax tăng vọt hơn 60% trong hôm nay sau khi công ty khởi nghiệp AI tạo sinh của Trung Quốc này huy động được 619 triệu USD trong đợt IPO tại Hồng Kông. Cổ phiếu của Zhipu, đối thủ của họ và là nhà sản xuất mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) đầu tiên niêm yết trên sàn này, cũng tăng 29% kể từ khi chào sàn hôm qua. Các công ty Trung Quốc đang đổ xô huy động vốn trong bối cảnh các nhà đầu tư lạc quan về những tiến bộ trong lĩnh vực AI của nước này.

Thượng viện Mỹ thúc đẩy một dự luật được thiết kế nhằm ngăn Donald Trump thực hiện thêm các hành động quân sự tại Venezuela mà không có sự chấp thuận của Quốc hội. Tổng thống đã nổi giận với năm đảng viên Cộng hòa gia nhập cùng phe Dân chủ để thông qua kiến nghị này – thứ sẽ được các thượng nghị sĩ tranh luận vào tuần tới – và nói rằng họ “không bao giờ nên đắc cử” một lần nữa. Trước đó, Tổng thống Đức và Pháp đã chỉ trích chính sách đối ngoại của Trump.

NASA tuyên bố đưa bốn phi hành gia trên Trạm Không gian Quốc tế (ISS) trở về sớm một tháng vì một người gặp phải “tình trạng y tế nghiêm trọng.” Cơ quan này cho biết việc trở về sớm không phải là trường hợp khẩn cấp. Đây là cuộc sơ tán phi đoàn đầu tiên khỏi ISS kể từ khi trạm này bắt đầu có người vào năm 2000.

Con số trong ngày: 4,7 triệu là số lượng robot công nghiệp hoạt động trên toàn thế giới tính đến năm 2024 – tương đương 177 robot cho mỗi 10.000 công nhân sản xuất.

TIÊU ĐIỂM

Thỏa thuận thương mại của châu Âu với Nam Mỹ

Sau 25 năm đàm phán và nhiều tuần do dự, vào hôm nay, các nhà lãnh đạo EU cuối cùng cũng có thể phê chuẩn một thỏa thuận thương mại với Mercosur, khối Nam Mỹ do Brazil và Argentina dẫn đầu. Trong tuần này, các quan chức châu Âu đã cố gắng xoa dịu làn sóng biểu tình của nông dân, những người lo sợ nền nông nghiệp kinh doanh hiệu quả của Nam Mỹ. EU sẽ cắt giảm thuế nhập khẩu đối với phân bón và có thể đẩy nhanh các khoản trợ cấp nông nghiệp tiềm năng từ ngân sách tiếp theo. Điều này đủ để thuyết phục Ý ủng hộ thỏa thuận, vốn cần sự hỗ trợ của đa số các quốc gia thành viên đại diện cho 65% dân số của liên minh. (Pháp và Ba Lan vẫn phản đối.)

Những người ủng hộ thỏa thuận tin rằng thương mại, bao gồm cả xuất khẩu thực phẩm nông nghiệp của châu Âu, sẽ được thúc đẩy đáng kể. Đây cũng là một mệnh lệnh địa chính trị đối với hai khu vực đang bị ảnh hưởng bởi các mức thuế trừng phạt của Mỹ và bị chèn ép bởi thị phần ngày càng tăng của Trung Quốc. Thỏa thuận vẫn phải được Nghị viện châu Âu ngày càng khó đoán phê chuẩn, trước lễ ký tại Paraguay vào cuối tháng này, nếu mọi việc diễn ra đúng kế hoạch.

Giá cả tại Trung Quốc không chịu nhúc nhích

Các nhà kinh tế sẽ phải đợi đến ngày 19/01 để biết chắc chắn liệu Trung Quốc có đạt mục tiêu tăng trưởng chính thức 5% cho năm 2025 hay không. Nhưng có một tiêu chuẩn mà Trung Quốc chắc chắn đã bỏ lỡ là mục tiêu lạm phát. Các số liệu được công bố hôm nay cho thấy lạm phát năm 2025 là 0%, trong khi mục tiêu chính thức là “khoảng 2%.”

Trên thực tế, mục tiêu lạm phát của Trung Quốc thường được xem là mức trần: vượt quá nó là điều cấm kỵ, còn thấp hơn thì có thể tha thứ. Nhưng ngay cả các nhà lãnh đạo Trung Quốc hiện cũng nghĩ rằng lạm phát đang quá thấp. Chiến dịch chống lại “nội quyển” (involution) – hay sự cạnh tranh quá mức – của họ đang cố gắng xoa dịu các cuộc chiến về giá. Và các mục tiêu tiền tệ của họ đã thay đổi một cách tinh tế suốt hai năm qua, để làm rõ rằng nếu tăng trưởng và lạm phát chậm lại bất ngờ, tăng trưởng cung tiền không nên chậm lại theo. Có lẽ khi các nhà lãnh đạo Trung Quốc công bố mục tiêu lạm phát năm nay vào tháng 3, họ nên đặt ra một mức sàn chứ không chỉ là mức trần. Từ ngữ có thể đổi từ “khoảng” thành “ít nhất.”

Nền kinh tế mong manh của Mỹ

Trong phần lớn năm qua, thị trường lao động Mỹ dường như chao đảo nhưng chưa bao giờ thực sự sụp đổ. Tỷ lệ thất nghiệp đã nhích lên dần dần, từ 4% vào đầu năm 2025 lên 4,6% theo số liệu mới nhất tính đến tháng 11. Mức này là thấp so với các tiêu chuẩn lịch sử gần đây, nhưng sự gia tăng vẫn khiến nhiều người lo lắng. Việc tuyển dụng chậm lại trên diện rộng cũng gây quan ngại. Dù không nhiều người bị mất việc, nhưng những người không may thất nghiệp đang phải chật vật tìm việc mới.

Số liệu của tháng 12 sẽ được công bố vào hôm nay. Các nhà dự báo kỳ vọng tỷ lệ thất nghiệp chung sẽ giảm nhẹ xuống 4,5%, vì con số của tháng 11 đã bị đẩy lên cao hơn do chính phủ đóng cửa. Điều đó sẽ khiến thị trường việc làm ở vào một vị trí khó hiểu: rõ ràng là đang yếu đi, nhưng không đủ để gióng lên hồi chuông cảnh báo – đặc biệt là khi tăng trưởng GDP vẫn duy trì mạnh mẽ.

Quyết tâm năm mới của Meloni

“Tôi không bao giờ muốn nói chuyện với [báo chí Ý]” – người ta đã nghe thấy Giorgia Meloni, Thủ tướng Ý, nói như vậy vào tháng 8. Tuy nhiên, trong hôm nay, bà vẫn phải làm điều đó. Theo truyền thống, các nhà lãnh đạo Ý thường tổ chức một cuộc họp báo dài vào cuối năm. Có lẽ vì Meloni đã chần chừ, nên cuộc họp báo của bà giờ đây lại trở thành cuộc họp báo đầu năm.

Bà có những lý do chính đáng để tránh bị chất vấn. Bà đã xoay xở để tạo dựng quan hệ nồng ấm với Tổng thống Mỹ, Donald Trump, trong khi thuyết phục các đối tác châu Âu rằng bà là một người ôn hòa đã từ bỏ chủ nghĩa hoài nghi châu Âu. Bà cũng phải làm hài lòng các đối tác liên minh có quan điểm khác biệt rõ rệt. Báo chí có thể đặt những câu hỏi khó xử về nền kinh tế. Tăng trưởng đã chậm lại rất nhiều dù Ý nhận được hơn 150 tỷ euro (175 tỷ USD) từ quỹ phục hồi sau đại dịch của EU kể từ năm 2021. Các nhà báo cũng sẽ thăm dò ngày tổ chức trưng cầu dân ý về các kế hoạch cải tổ tư pháp của chính phủ.

Nghiên Cứu Quốc Tế

Tags: Biển Đông, Hoa kỳ, tin tức thế giới